Κάνε το καλό και ρίξτο στο γυαλό

Ακούω καθημερινά παράπονα απο φαρμακοποιούς ότι για ένα ιδιοσκευασμα εξαιρετικά χαμηλής αξίας δαπανούν ατέλειωτες εργατοώρες στην προσπάθεια τους να συμβουλέψουν έναν ασθενή που αρνείται να δεχτεί τη συμβουλή τους, παραγκωνίζοντας άλλους ασθενείς που ευχαρίστως θα την άκουγαν. Ανεξάρτητα απο το τι πιστεύω (οτι δηλαδή ακόμα και αυτούς οφείλουμε να τους συμβουλέψουμε γιατί αυτή είναι η δουλειά μας, και αυτή πρέπει να είναι εαν δεν θέλουμε να δούμε κάποια μέρα τα φάρμακα να πουλιώνται σε σουπερ μάρκετ), οφείλω να πώ ότι δεν εργάζομαι σε φαρμακείο, και άρα είμαι έξω απο το χορό. Ετσι, σκέφτηκα να σας μεταφέρω μια πραγματική ιστορία που κελαιδήθηκε στο διαδίκτυο.

Κάποτε ένας φτωχός Σκωτσέζος αγρότης, ενώ καλλιεργούσε το χωράφι του, άκουσε τη φωνή ενός παιδιού που κλαίγοντας ζητούσε βοήθεια… Αμέσως παράτησε τα εργαλεία του κι έτρεξε προς το μέρος ενός βούρκου, απ'όπου προέρχονταν οι φωνές. Τι να δεί; Ένα τρομοκρατημένο αγόρι, βυθισμένο κιόλας μέχρι τη μέση στη λάσπη, πάλευε μάταια να ελευθερωθεί ουρλιάζοντας. Χωρίς αργοπορία ο αγρότης έσωσε το αγόρι, που σίγουρα θα πέθαινε αργά και βασανιστικά..Την επομένη, μια φανταχτερή άμαξα με δύο άλογα σταμάτησε μπροστά από την αγροικία του. Κατέβηκε ένας καλοντυμένος ευγενής κύριος, που του συστήθηκε ως ο πατέρας του αγοριού που είχε σώσει ο αγρότης.- Θα ήθελα να σας ανταμείψω για την πράξη σας, είπε ο κύριος. Σώσατε τη ζωή του γιου μου.- Όχι, δεν είναι δυνατόν να πληρωθώ για ότι έκανα, απάντησε ο Σκωτσέζος αγρότης, απορρίπτοντας την προσφορά.Την ίδια στιγμή, στην πόρτα του χαμόσπιτου εμφανίστηκε ο γιός του αγρότη.- Αυτός είναι ο γιός σας; Ρώτησε ο καλοντυμένος κύριος.- Μάλιστα, απάντησε με υπερηφάνεια ο αγρότης.- Θα κάνουμε μια συμφωνία. Αφήστε με να προσφέρω στο γιο σας το ίδιο επίπεδο μόρφωσης που απολαμβάνει ο δικός μου.Αν ο μικρός μοιάζει στον πατέρα του τότε, χωρίς αμφιβολία, μεγαλώνοντας θα γίνει κάτι για το οποίο και οι δυο μας θα υπερηφανευόμαστε.

Έτσι κι έγινε …Ο γιος του αγρότη παρακολούθησε τα καλύτερα σχολεία και αποφοίτησε από τη φημισμένη ιατρική σχολή του νοσοκομείου της Αγίας Μαρίας στο Λονδίνο.Είναι αυτός που κάποια στιγμή θα γίνει γνωστός σε ολόκληρο τον κόσμο ως σερ Αλεξάντερ Φλέμινγκ, ο πατέρας της πενικιλίνης!Έπειτα από χρόνια, ο γιος του ευγενούς κυρίου, που σώθηκε από το βούρκο, χτυπήθηκε από βαριά πνευμονία. Ποιός του έσωσε αυτή τη φορά τη ζωή; Η πενικιλίνη!Ποιό ήταν το όνομα εκείνου του ευγενούς κυρίου; Λόρδος Ράντολφ Τσώρτσιλ. Το όνομα του γιού του; Σερ Ουίνστον Τσώρτσιλ!Πώς τα φέρνει καμιά φορά η ζωή… Ο αμόρφωτος αγρότης, πατέρας του πατέρα της πενικιλίνης, έσωσε τη ζωή ενός παιδιού, που, μεγαλώνοντας, θα κυβερνούσε τη Μεγάλη Βρετανία και θα ονομαζόταν, διεθνώς, «Πατέρας της Νίκης» του Β´ Παγκοσμίου Πολέμου.Η έμπρακτη ευγνωμοσύνη του Λόρδου Ράντολφ Τσώρτσιλ άνοιξε το δρόμο στη δημιουργία του Φλέμινγκ, που ανακάλυψε την πενικιλίνη, που θα έσωζε - για δεύτερη φορά - τη ζωή του γιου του Ουίνστον Τσώρτσιλ…Μια θαυμαστή ιστορία δυο διάσημων προσωπικοτήτων, που – κι επειδή ήταν διάσημοι - έγινε γνωστή.

Πόσες χιλιάδες κι εκατομμύρια ιστορίες ασήμων ή αγνώστων υπήρξαν, που γλύτωσαν - λόγω Τσώρτσιλ - από τη φρίκη ενός Β´ Παγκοσμίου Πολέμου, που είτε θα παρατεινόταν σε διπλάσια χρόνια είτε θα οδηγούσε στη ήττα των συμμάχων και θα βύθιζε όλη την ανθρωπότητα στη άβυσσο της ναζιστικής σκλαβιάς! … Πραγματικά, ο φτωχός Σκωτσέζος αγρότης έκανε ένα καλό με αγνότητα καρδιάς, χωρίς υπολογισμό, γιατί πίστευε απλά στη δύναμή του. Και το καλό αυτό πήγε ανυπολόγιστα μακριά…

Αυτό εκφράζει και ο λαός μας με τη γνωστή παρότρυνση «Κάνε το καλό και ρίχ'το στο γιαλό». Πιστεύεις ότι θα το πάει μακριά… Ποτέ δεν ξέρεις σε πόσες και ποιες ακρογιαλιές θα το ταξιδέψει η μαγευτική, απέραντη, μυστηριώδης θάλασσα… Απλά την εμπιστεύεσαι, όπως το θείο Φως – του Ελύτη

O ταλαντούχος κύριος Hahnemann

Μου αρέσει φοβερά να διαβάζω παλιά βιβλία Φαρμακολογίας. Για την ακρίβεια καταβροχθίζω ότι κυκλοφόρησε μετά το 1900 και πρίν απο το 1950. Και το κάνω γνωρίζοντας ότι τα βιβλία αυτά είναι πλεόν ξεπερασμένα, ανακριβή, σε μερικα σημεία λανθασμένα με βάση τη γνώση που έχουμε σήμερα. Θα με ρωτήσετε τότε τι τους βρίσκω και τα διαβάζω. Να σας πώ: Τους βρίσκω ηρωισμό! Τι ηρωισμό; Του τύπου "ήρθε η ώρα να στείλουμε την αρρώστια σπίτι της". Για χρόνια δεν ξέραμε απο τι πραγματικά πέθαινε ο ασθενής. Το βρήκαμε. Κι ύστερα, για χρόνια δεν ξεραμε πως να φτιάξουμε ένα φάρμακο που να δουλεύει πραγματικά. Το μάθαμε. Και μετά, για χρόνια δεν ξέραμε το μηχανισμό δράσης του. Διαβάστε μας να σας πούμε!

Στην αρχή ο αναγνώστης των βιβλίων αυτών νομίζει ότι τα βιβλία έχουν γραφτεί απο λογοτέχνες κι όχι απο επιστήμονες. Μια προσεκτικότερη ανάγνωση τους θα τον πείσει ότι σφάλει στην κρίση του. Και τούτο διότι οι "λογοτέχνες" όπως ο Ιωακειμόγλου, ο Χρηστομάνος, ο Σάββας, κλπ κατάφεραν με τα φάρμακα της εποχής τους να καταπολεμήσουν την ελονοσία, να εμβολιάσουν τον πληθυσμό, να τον ανακουφίσουν απο τον πόνο, και όλα αυτά που σήμερα θεωρούνται τετριμένα. Διαβάζω στα βιβλία αυτά για τις πρώτες αντιβιώσεις, και καταλαβαίνω το πάθος του συγγραφέα να στείλει τα μικρόβια στο πυρ το εξώτερο. Και μαζί με αυτά, να στείλει στο διάβολο όλες τις προλήψεις, τις δησιδαιμονίες, τις προκαταλήψεις και τα ¨συμπαραμαρτούντα νοσήματα" που ταλιάνιζαν απο τους πολέμους και την πολιτική τον Ελληνικό πληθυσμό της εποχής εκείνης.

Κι ύστερα έρχεται η ώρα που σαν επαγγελματίας πρέπει να διαβάσω ένα σύγχονο βιβλίο φαρμακολογίας για να είμαι πάντοτε ενημερωμένος. Και τότε, δεν σας το κρύβω, ξενερώνω. Οι συγγραφείς τους είναι φοβισμένοι. Για κάθε γραμμή που γράφουν , πέρα απο την ψυχρή επιστημονική ουδετερότητα, την πλουμίζουν με 500 βιβλιογραφικές παραπομπές. Ο κόσμος τους είναι δύσπιστος. Το ότι το φάρμακο έχει παρατείνει το προσδοκιμο επιβίωσης και για το λόγο αυτό απειλεί κάθετα και οριζόντια το μέλλον των ασφαλιστικών ταμείων τους φαντάζει εκ των ουκ άνευ. Σημασία γι αυτούς έχει το να καταφέρουν να μην σχολιαστουν δυσμενώς απο διάφορους ταλαντούχους φωστήρες του φαρμάκου.

Εναν τέτοιο ταλαντούχο τύπο θεωρώ τον κύριο Σαμιουελ Χάνεμαν, ιδρυτή της ομοιοπαθητικής. Αηδιασμένος-λένε- απο την αποτυχία της ιατρικής να δώσει λύση στις ασθένειες των ανθρώπων το 19ο αιώνα, ανακάλυψε τα δικά του φάρμακα. Πού όσο τα αραιώνεις τόσο εκείνα δυναμοποιούνται! Τι λε-ρε-παιδι μου! Ούτε η λερναία υδρα του Ηρακλή δεν είχε τέτοιο τσαμπουκά (αγγλιστί potence). Και που λόγω της εξαιρετικής αραίωσης δεν ανιχνεύονται στο αίμα!

Λοιπόν, μικροί υποψήφιοι ταλαντούχοι, διαβάστε ιδέα: Οσοι απο σας πιάνει το χέρι σας στο γουδί είστε να ψάξουμε για ομοιοπαθητικό Doping και να τα ΄κονομήσουμε; Τι διστάζετε; Δεν θα σας ανακαλύψουν ποτέ, αφού τα ομοιοπαθητικά δεν κάνουν επίπεδα στο αίμα!!!! Και μη φοβάστε για το πως θα προχωρήσει το κλινικό μέρος: "Αθλητές" έχουμε!

Πως είπατε; Δεν γίνονται αυτά που λέω; Δεν άκουσα; Υπάρχει η θεωρία των υποδοχέων; Δεν ακούω τίποτα! Αφου ο ταλαντούχος κύριος Χάνεμαν κατάφερε να πείσει ένα σορό γιατρούς και φαρμακοποιούς να διαβάζουν στη φυσιολογία και τη βιοχημεία για τους υποδοχείς και μετά να χορηγούν φάρμακα που δεν ξέρουν πως δρούν αλλά εικάζουν γι αυτό , ποιός είμαι εγώ να φωνάζω; Ταπεινός φαρμακοποιός γαρ. Κι αφού ο κύριος Χάνεμαν κατάφερε να πείσει μορφωμένους ανθρώπους που σκέφτονται με τους νόμους αιτίου-αιτιατού να χρησιμοποιούν χημικές λερναίες υδρες και αυτό να το βαφτίζουν ολιστική αντιμετώπιση , ε τοτε εγω είμαι πραγματικά μικρός και ασήμαντος, και έτσι είναι, ενω ο κύριος Χανεμαν ήταν αν μη τι άλλο ταλαντούχος!

Υποκλινόμενος στό ταλέντο του κυρίου Χανεμαν οφείλω να σας πώ ότι εαν είχα φαρμακείο και μου ερχονταν οι ομοιοπαθητικώς ψωνισμένοι φίλοι μου δεν θα έκανα τίποτε για να τους αλλάξω τη γνώμη. Δουλεια μου είναι να είμαι συνεπής και να παρασκευάζω επιστημονικά σωστά το οποιοδήποτε φάρμακο, ακόμη και το ομοιοπαθητικό. Και τούτο διότι μπορεί κάποια μέρα να ανακαλυφθεί ότι εγώ εχω λάθος, και ο ταλαντούχος κύριος Χανεμαν τελικά είχε δίκιο. Μέχρι τότε όμως, όλες οι καλοσχεδιασμένες κλινικές μελέτες που δημοσιεύονται σε σοβαρά επιστημονικά περιοδικά δίνουν δίκιο στον κο Χανεμαν μόνο κατα 10%. Οσο δίκιο δηλαδή δίνουν και στο placebo.

Εκείνο όμως που τη δίνει με τους ομοιοπαθητικούς δότες και αποδέκτες είναι η φαινομενική παρθενιά του κόσμου τους που ορίζεται ως εξής: Οι φαρμακευτικές εταιρείες σπέρνουν μόνο τον όλεθρο, και το μόνο που κάνουν είναι να ρημάζουν τα λεφτά του κοσμάκη. Εμεις είμαστε οι αγνοί και ολιστικοί.

Χμ! κατι δεν μ΄αρέσει σε αυτό. Και για να μην γράψω κάτι ανακριβές, θα ήθελα να σας ρωτήσω τα εξής:

1. Ειναι αλήθεια ότι υπάρχουν πάρα πολλά ομοιοπαθητικά φάρμακα που εισάγονται έτοιμα απο φαρμακευτικές εταιρείες που ασχολούνται αποκλειστικά με την παραγωγή ομοιοπαθητικών φαρμάκων;


2. Η επίσκεψη στον ομοιοπαθητικό ιατρό αποζημιώνεται απο τα ασφαλιστικά ταμεία;


3. Ο ασθενής πληρώνει το ομοιοπαθητικό φάρμακο μετρητοίς για όλη του την αξία, ή ενα μέρος της δαπάνης του καλύπτεται απο τα ασφαλιστικά ταμεία όπως γίνεται με το ¨δυτικό¨;


4. Μπορεί να μου αναφέρει κάποιος ένα ομοιοπαθητικό φάρμακο για τον καρκίνο, την ασταθή στηθάγχη, την κυστική ίνωση, τη νόσο του Gaucher, τη νόσο του parkinson, το AIDS, την πνευμονία απο πνευμονιόκοκκο, την απόρριψη μοσχεύματος; Σας παρακαλώ στην απάντηση μη χρησιμοποιήσετε φυτοθεραπευτικά ιδιοσκευάσματα διότι όπως γνωρίζετε αυτά περιέχουν φαρμακολογικά ενεργές ουσίες οι οποίες δρούν σε γνωστούς και μελετημένους υποδοχείς, και κατα συνέπεια η φυτοθεραπεία κακώς κατατάσσεται (στην Ελλάδα) στη συμπληρωματική Ιατρική.

Οτι και να μου απαντήσετε, θα συμφωνήσετε μαζί μου ότι ο κύριος Χάνεμαν ήταν πραγματικά ταλαντούχος. Με την αγνότητα του βοήθησε πολλούς απο εμάς τους επαγγελματίες υγείας να βγάλουμε μπόλικο ζεστό παραδάκι "κάνοντας το καλό "στον ασθενή εις βάρος του καταραμένου χημικού δυτικότροπου πολυεθνικού αποικιοκρατικού φαρμάκου! Αλλά πίσω έχει η αχλάδα την ουρά καλέ μου κύριε Χάνεμαν, που κι απο τη φωτογραφία σου και μόνο κοντεύεις να μας δείρεις: Ερχεται η γονιδιακή θεραπεία. Που της εύχομαι ολόψυχα να σε στείλει μια για πάντα στον παράδεισο. Μαζί με τον εξίσου "αθώο" πνευματικό, και τον κατα φαντασίαν "αθώο" ψυχολόγο.

Μέχρι τότε, ταλαντούχε μου κύρις Χάνεμαν, κερδίζεις κι εσύ επάξια μια θέση στο ταπεινό ιστολόγιο του φαρμάκου. Ελπίζω μόνο να μη με παρεξηγήσεις που θα σε κατατάξω στην ετικέτα φαρμακευτικό marketing αντί για την ετικέτα της φαρμακευτικής χημείας και της μοριακής φαρμακολογίας........Αλλωστε, λίγο το χεις με μπουρδες να θεραπευεις το 10% των ασθενών; Και βέβαια όχι! Αρκεί να μην έχω την ατυχία να ανήκω στο υπόλοιπο 90% που την πάτησε!

Μαθήματα ασφάλειας φαρμάκων απο τον Ανδρέα Καρκαβίτσα

Οπως θα έχετε καταλάβει μιλάω συχνά για το φάρμακο και έξω απο την εργασία μου. Είναι μια μοναδική ευκαιρεία για μενα να μαθαίνω και να αφουκράζομαι τη γνώμη των χρηστών των φαρμάκων. Να ακούσω τι λένε γι αυτό. Και συχνά-πυκνά μένω έκπληκτος απο αυτά που ακούω και μαθαίνω.

Τις προάλες, κατα τη διάρκεια μιας καλής βραδυάς, ένα φιλικό μας ζευγάρι μας κράτησε συντροφιά στο σπίτι μου. Κάποια στιγμή, η γυναίκα του φίλου μου κατέβασε απο τη βιβλιοθήκη μου ένα παλιό βιβλίο βοτανικής. Το ξεφύλλησε αχόρταγα διαβάζοντας και τις σημειώσεις μου στο χαρτάκι. Με κοίταξε με ανύποτο θαυμασμό.

-Μπράβο Μανώλη! Χαίρομαι πολύ που σου αρέσουν τα βότανα. Φαντάζομαι τι ζόρι θα τραβάς καθε μέρα στην εταιρεία με τα φάρμακα. Τι γυρεύεις εσύ εκεί; Εσύ είσαι δικό μας παιδί!

Μου την έδωσε. Πράγματι λατρευω τη φυτοθεραπεία. Και τούτο γιατι δεν πιστεύω ότι αξίζει να σκοτώσουμε ένα κουνούπι με ένα κανόνι. Αυτό όμως δεν θα με κάνει ποτέ να απομακρυνθώ απο τις αρχές της επιστήμης του οποιουδήποτε φαρμάκου (συμπεριλαμβανομένων και των "φυτικών") που δεν είναι άλλες απο το ωφελείειν ή μη βλάπτειν. Ρώτησα λοιπόν τη φίλη μου τι εννοούσε με το δικό μας παιδί. Κι εκείνη αρχισε να μου αραδιάζει τη θεωρεία του ότι καθε τι φυτικής προέλευσης είναι και ασφαλές. Και τότε , για να μην πώ καμμιά κουβέντα και δυναμιτίσω τη βραδυά, της έδωσα να διαβάσει-μια που ήταν φιλόλογος -ένα απόσπασμα απο το ζητιάνο του Ανδρέα Καρκαβίτσα

Στο διήγημα αυτό ο Καρκαβίτσας περιγράφει ένα φυτό με το όνομα βρίζα. Είναι επίσης γνωστό με το όνομα τρεμόχορτο επειδή τρέμουν τα σταχίδια των ταξιανθιών του. Κατά την πορεια της εξέλιξης της νουβέλας, η «Κρυστάλλω του Μαγουλά" πήρε το εκτρωτικό σκονάκι βρίζας του Τζιριτόκωστα και δηλητηριάστηκε από αυτό. Σας παραθέτω την περιγραφή του Καρκαβίτσα:

«….Της βρίζας η ενέργεια γινόταν από στιγμή σε στιγμή ισχυρότερη. Τα συμπτώματα έρχονταν πλέον φοβερά και ακράτητα. Οι σπίθες κατάντησαν αμέτρητες και κουραστικές εμπρός στα μάτια της. Το σπίτι ολόκληρο έμοιαζε πύρινο καμίνι, ερεθισμένο από χίλια φυσερά. Η βουή των αυτιών της αγριότερη και πλέον ενοχλητική και επίμονη κατέβαινε στις αισθήσεις της. Οι πόνοι του κορμιού, των σκελών, και του κεφαλιού τα τριβελίσματα, του δερμάτου η φαγούρα, την έφεραν σε απελπισία. Τρελή έτρεχε εδώ κι εκεί, εδερνόταν με τα χέρια της, εκινούσε τα ράθυμα πόδια της. Αλλά δεν μπορούσε να απαλλαγεί από τα τόσα δεινά. Κι άξαφνα σε μια στιγμή μανίας και απελπισίας μεγάλης, εκατέβασε την καλάθα, έκαμε βρόχο το σχοινί, κι επαραδόθηκε τυφλή στο θάνατο……»

Με το που το διάβασε της κόπηκε λίγο η όρεξη γιατί ήξερε που το πήγαινα. Αλλά η εκδίκηση της γνώσης είναι γλυκιά. Της έδειξα ενα βιβλίο φαρμακογνωσίας, και της απαρίθμησα μέσα απο αυτό πόσα "κουπονάτα" φάρμακα έχει λάβει στη ζωή της που χωρίς να το ξέρει προέρχονται απο φυτά. Μετά της έδειξα κάποιες ανεπιθύμητες ενέργειες που παρουσιάζει η χρήση βοτάνων σαν αυτά που πωλούνται στα βοτανατζίδικα γύρω απο τη βαρβάκειο αγορά. Με κοιτούσε έκπληκτη λες και της μίλαγα κινέζικα.

Αρχισε δειλά δειλά να μου μιλάει για κάποια συμπτώματα που είχε, και με ρωτούσε μήπως έχει σπάσει ο διάβολος το ποδάρι του και φταίνε τα μαντζούνια που παίρνει. Και τι να δώ; Απο το πολύ φασκόμηλο που έπερνε επειδή είχε ακούσει ότι έχει αντιοξειδωτικές ιδιότητες ο καταμήνιος κύκλος της ήτανε άλλα ΄ντ΄άλλων. Αυτό για να το διορθώσει "μπλαστρώθηκε" σε άλλα φυτικά. Αυτά της έφεραν "ακεφιές". Αυτές για να τις διορθώσει "κατέβασε" τσαι βαλσαμόχορτου. Αυτό της τάραξε το δέρμα. Αυτό για να το διορθώσει πήγε στον ομοιοπαθητικό της (όπως λέμε στον πνευματικό της). Αυτός της έδωσε, αντε να μην πώ τι, που φυσικά και δεν την έπιασε, γιατί το υπερικό είναι υπερικό, τελεία και παύλα. Κι έτσι αποκαμωμένη όπως ήταν, το ευχάριστο κατα τά άλλα προχθεσινό βράδυ, με κοιτάει με νόημα και μου λέει: Κανενα καλό "φυτικό" για την περίπτωση μου έχεις; Για ποιά απ΄ 'ολες; -της απάντησα σεχδόν αυτόματα.

Μου ρθε να της δώσω κανένα τηλέφωνο ψυχολόγου, αλλά λυπήθηκα το φίλο μου, το πτυχίο μου, και τη βραδυά. Ετσι, της έδωσα να διαβάσει όλο το βιβλίο του Καρκαβίτσα και μετά θα της απαντούσα τι να πάρει. Ο “Ζητιάνος” (1896) είναι το καλύτερο ίσως έργο του Ανδρέα Καρκαβίτσα και ένα από τα πιο γνωστά της ελληνικής λογοτεχνίας. Αναφέρεται στις συνθήκες εξαθλίωσης στη Θεσσαλική επαρχία, προβάλλοντας έναν τερατόμορφο αδίστακτο ζητιάνο ως πνεύμα του κακού. Κυριαρχεί λοιπόν η μορφή ενός “αντιήρωα” που εκμεταλλεύεται αναίσχυντα τις προλήψεις, την αθλιότητα, τη μιζέρια και την κακία των χωρικών, εξαπατώντας τον έναν μετά τον άλλο, επιδιδόμενος σε μάγια και μαγγανείες, φθάνοντας μέχρι το έγκλημα και καταφέρνοντας στο τέλος να ξεφύγει, πλουσιότερος και θριαμβευτής. Η κακία, η ζήλια, το μίσος και τα πλέον ποταπά ανθρώπινα συναισθήματα, σε ένα περιβάλλον όπου κυριαρχούν η φτώχεια και οι προλήψεις, απεικονίζονται με ζωντάνια και σκληρότητα που σοκάρει. Το μυθιστόρημα αποτελεί μια πικρόχολη σάτιρα της κοινωνίας των προλήψεων και δεισιδαιμονιών στη νεώτερη Ελλάδα.

Σήμερα το πρωί μου τηλεφώνησε λέγοντας μου ότι έκοψε οικιοθελώς όλα τα μαντζούνια που αγόρασε απο τα βοτανατζίδικα της Βαρβάκειου. Της είπα να πάει στο φαρμακοποιό της να συζητήσει για θέματα αυτοθεραπείας . Γιατί δεν υπάρχει διάκριση μεταξύ φυτικού και μη φυτικού φαρμάκου. Τα φάρμακα χωρίζονται σε ασφαλή και σε μη ασφαλή, Όπως και σε κατάλληλα για τον συγκεκριμένο ασθενή και μη κατάλληλα για το συγκεκριμένο ασθενή. Τό ιδιο ισχύει και με τις συμβουλές: Μπορούμε να τις δώσουμε και είμαστε σίγουροι ότι με την κατάλληλη OTC αγωγή αντιμετωπίζεται το περιστατικό; Δικός μας ο ασθενής. Δεν μπορούμε; Κατευθείαν το περιστατικό στο γιατρό. Και γι όσους πελάτες σας είναι δίσπιστοι, αγαπητοί μου φαρμακοποιοί και ιατροί αναγνώστες .....έχετε καλού κακού απο ένα Καρκαβίτσα στο φαρμακείο ή το ιατρείο σας!

Οι τρίχες του Ναπολέοντα Βοναπάρτη

Ο Ναπολέων Βοναπάρτης ανήκει αναμφίβολα στις μεγάλες μορφές της Ιστορίας. Τόσο η στρατηγική του σκέψη όσο και οι πολιτικές του απόψεις έδωσαν στον Γάλλο στρατηγό αμέτρητους πιστούς, πολλούς φίλους, αλλά και πολλούς εχθρούς. Ο Ναπολέων εξορίστηκε μετά τη μάχη του Βατερλώ στο νησάκι Έλβα όπου και πέθανε. Κάποιο δείγμα όμως από τα μαλλιά του διασώθηκε. Το δείγμα αυτό υποβλήθηκε αργότερα σε λεπτομερή χημική ανάλυση στην οποία βρέθηκε αρσενικό. Έτσι, δημιουργήθηκε η υποψία ότι ο Ναπολέων είτε αυτοκτόνησε, είτε τον δηλητηρίασαν από φόβο μήπως επιστρέψει ενεργά στη Γαλλία.
Σήμερα γνωρίζουμε ότι στην τρίχα μπορεί να παγιδευτεί η πλειοψηφία σχεδόν των φαρμάκων. Το αίτιο αυτού του φαινομένου εστιάζεται στην ιστολογική δομή της τρίχας. H τρίχα σχηματίζεται από μια εγκόλπωση της επιδερμίδας, στην οποία αναπτύσσεται αγγειακό σύστημα για την θρέψη της τρίχας. Τα φάρμακα επομένως που φτάνουν με την κυκλοφορία στο δέρμα και την τρίχα, και μπορούν να διαχυθούν στο τριχοθυλάκιο. Εκεί όμως, καθώς τα κύτταρα ανεβαίνουν προς τα πάνω για να κερατινοποιηθούν, παγιδεύουν τα φάρμακα τα οποία έτσι δεν μπορούν να αποβληθούν όπως συμβαίνει με τα ούρα. Για το λόγο αυτό, η ανάλυση των φαρμάκων στην τρίχα τείνει να γίνει πιο αξιόπιστη από την ανάλυση τους στα ούρα και το αίμα. Πράγματι, μετά από 5 ημέρες από την έναρξη της λήψης ενός φαρμάκου, μπορούμε να το ανιχνεύσουμε αξιόπιστα (από ποσοτικής άποψης) στην τρίχα..
Εάν σε μια τέτοια ανάλυση ανεβρεθούν στην τρίχα φάρμακα που προκαλούν τριχόπτωση η υπερτρίχωση, τότε ο ασθενής έχει κερδίσει άπειρο χρόνο στην αντιμετώπιση του τριχοπτωτικού η δασυτριχικού προβλήματος του. Για παράδειγμα , σήμερα είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε τις επιδράσεις των αντισυλληπτικών στην τρίχα τόσο per se όσο και σε επίπεδο ιχνοστοιχείων της τρίχας. Σας παραθέτω μια μικρή λίστα επίδρασης των φαρμάκων στην τρίχα. Για περισσότερες πληροφορίες, θα χρειαστεί να ανατρέξετε σε σχετικά επιστημονικά βιβλία άρθρα, και φυσικά στα φυλλα οδηγιών των φαρμάκων που λαμβάνει ο ασθενής σας

Φάρμακα που προκαλούν υπερτρίχωση: μινοξιδίλη, νικοτινικό οξύ,φιναστερίδη, προγεστερόνη, μεντροξυπρογεστερόνη, υδροξυπρογεστερόνη, λινοιστρενόλη, φαινυλυδαντοινη, μεφαινυτοινη, Φλοιοτρόπος ορμόνη (ACTH)

Φάρμακα που προκαλούν τριχόπτωση & αλλωπεκία: Ανδρογόνα (τεστοστερόνη, μεθυλτεστοστερόνη, φλουοξυμεστερόνη), αντισυλληπτικά,Βιταμίνη Α σε υψηλές δόσεις, εθειοναμίδη, Ηπαρίνη & Ηπαρινοειδή, Θάλλιο,κολχικίνη, Κουμαρίνες ( δισκουμοξεικό αιθύλιο, ασενοκουμαρόλη), κυτταροστατικά, μεθυσεργίδη,νοβοβιοκίνη, μερικά υποχοληστεριναιμικά, χλωροκίνη, αντιθυρεοειδικά (προπυλθειοουρακίλη, μεθιμαζόλη,καρβιμαζόλη), κεντρικά μυοχαλαρωτικά ( μεφενεσίνη, φαινυραμιδόλη), Κορτικοειδή, προπρανολόλη.

Το έχω ξαναδηλώσει και θα το ξαναδηλώσω άπειρες φορές μέσα στο blog αυτό: Εαν δεν υπήρχε η λέξη ασθενής δεν θα υπήρχε η φαρμακευτική. Οσο υπάρχουν όμως ασθενείς, μην αφήνετε την κάθε Αγάπη Ομόρφογλου, παρα τρίχα αισθητικό πολυκαταστημάτων να λέει.....τρίχες στον ασθενή και να του πουλάει "τρίχες" για τις τρίχες του:

1. Πρώτη σας ενέργεια πρέπει να είναι η ερώτηση: "Πες μου τι φάρμακα παίρνεις"
2. Δεύτερη σας ενέργεια είναι να ενημερώσετε τον ασθενή ότι πιθανώς η υπερτρίχωση ή η τριχόπτωση του μπορεί να οφείλεται στα φάρμακα που λαμβάνει
3. Τρίτη σας ενέργεια πρέπει να είναι να τον ρωτήσετε εαν έχει αναφέρει στον γιατρό του ότι λαμβάνει τα φάρμακα αυτά
4. Τέταρτη σας ενέργεια πρέπει να είναι η κοσμητική φροντίδα της τρίχας του ασθενή σας με τον τρόπο που συνάδει με τα βιβλία της φαρμακευτικής κοσμητολογίας και φαρμακολογίας.

Κάντε το και θα κερδίσετε τον ασθενή αυτό ως πελάτη σας. Εκτός εαν πιστεύετε οτι η δίμετρη Αγάπη Ομόρφογλου η οποία όταν εσεις διαβάζατε, εκείνη έξυνε...τις τρίχες της , κατέχει τη φαρμακευτική κοσμητολογία καλύτερα απο εσας. Η πάλι εκτός εαν πιστευετε ότι ο κοσμητικός ασθενής ήρθε στο φαρμακείο σας για να αγοράσει ενα καλλυντικό ως δώρο. Οχι για τον εαυτό του, αλλά γι την καημένη τη μανούλα του που της κλέψανε την περούκα στο πολυκατάστημα!

για το "φάρμακο" που προκαλεί βιασμό

Η είδηση έτρεξε στα δελτία ειδήσεων και τα blogs γρηγορότερα και απο το πιο ορμητικό ποτάμι. Κάποιο φάρμακο που μπαινει στα τσιγάρα στα ποτά και στα ξενύχτια προκαλεί βιασμό. Και μετά.....ούτε ένα τηλέφωνο. Ουτε ένα γράμμα! Κανείς δεν ξέρει ή κανείς δεν αναφέρει ποια είναι αυτή η μυστηριώδης ουσία που την παίρνεις (χωρίς να το ξέρεις) και αρχίζεις και βιάζεις κόσμο και κοσμάκη. Το μόνο που ξέρουμε γι αυτήν την ουσία είναι ότι είναι.....φάρμακο! Σοβαρά;

Επειδή νοιώθω εκνευρισμένος με τέτοια περιστατικά που αποδυκνύουν το πόσο χαμηλή είναι η ενημερωση μας σε θέματα φαρμακευτικής παιδείας εχω να πω τα εξείς:

Το Φάρμακο είναι το αγαθό εκείνο που προωρίζεται για την διάσωση μιας ζωής απο μια ασθένεια για την οποία έχει λάβει την έγκριση ότι την καταπολεμά. Αυτό το καταφέρνει χαρις σε δυο κατηγπρίες συστατικών:

1.τη φαρμακευτική ουσία, η οποία είναι υπευθυνη για την άσκηση της θεραπευτικά επωφελούς ενεργής δράσης σε συγκεκριμένη δόση και σε συγκεκριμένη συχνότητα λήψης.

2.Τα έκδοχα που σε γενικές γραμμές έχουν ως αποστολή να βοηθήσουν τη φαρμακευτική ουσία να καταφτάσει στον τόπο δράσης της.

Οτιδήποτε άλλο πέρα απο αυτό, δεν είναι φάρμακο. Πείτε το δηλητήριο. Πείτε το πολεμικό όπλο. Πείτε το βλαβερή ουσία. Πείτε το προβοκάτσια. Πείτε το όπως θέλετε. Μην το αποκαλείτε όμως φάρμακο. Και πριν προλάβετε να με κατηγορήσετε ως απροκάλυπτο μανιώδη υπερασπιστή του φαρμάκου, εγω πρώτος σας λέω ότι τα φάρμακα έχουν και παρενέργειες. Αυτές οι παρενέργειες όμως καταγράφονται στο φυλλο οδηγιών του φαρμάκου. Και όταν είναι πολύ σοβαρές, σε σχέση με το αναμενομενο όφελος απο τη χρήση του φαρμάκου, τότε οι οργανισμοί υγείας δεν επιτρέπουν την κυκλοφορία του. Μπορείτε να φανταστείτε έστω και μια πολυεθνική εταιρεία που θα επέτρεπε να κυκλοφορήσει φάρμακο της με παρενέργεια το βιασμό; Να είστε σίγουροι πώς όχι. Και τούτο διότι σε αντίθεση με άλλες θανατηφόρες παρενέργειες όπως πχ η δημιουργία τάσεων αυτοκτονίας, οι παρενέργειες που σχετίζονται με το sex είναι ήδη ορατές απο το στάδιο των πειραματοζώων.

Καταλαβαίνω ότι γράφω τις γραμμές αυτές εν βρασμώ ψυχής. Και τουτο γιατί υπάρχει και η παράνομη διακίνηση φαρμάκων στο διαδίκτυο. Ολοι έχουμε διαβάσει για πλαστά φάρμακα. Κάποιος τρίτος, θα με ρωτήσει που κατατάσσω τα αναβολικά (Τα κατατάσσω στα φάρμακα μόνο όταν τα συνταγογραφεί γιατρός για την καταπολέμηση νόσου και όχι για τη βελτίωση των επιδόσεων των "αθλητών". Η ας πουμε, πού κατατάσω τα ναρκωτικά (Τα κατατάσω στα φάρμακα μόνο στη μορφή και δόση για την οποία έχουν λάβει αναλγητική ενδειξη πχ στην παρηγορική θεραπεία). Αλλά οι εξαιρέσεις και οι ασάφειες τελειώνουν εδώ.

Πέρα απο το να συμβάλλουμε όλοι στην αποφυγή της κατάχρησης φαρμάκων θα ήταν καλό να προσπαθήσουμε να μην κάνουμε κατάχρηση της λέξης φάρμακο. Και τουτο ( γιά όσους κατέχουν το άθλημα της φαρμακολογίας) διότι με τη στάση μας θα προξενήσουμε φαινόμενα nocebo στους ασθενείς φοβίζοντας τους. Αυτό θα οδηγήσει σε αναστολή της λήψης του φαρμάκου τους. Αυτό με τη σειρά του θα οδηγήσει σε επιδείνωση της νόσου. Απο εκεί θα οδηγηθούμε στην ανάγκη λήψης ισχυρότερων φαρμάκων. Απο εκεί θα πάμε σε περισσότερες πιθανές παρενέργειες. Κι αυτό με τη σειρά του θα οδηγήσει σε γενικευμένο nocebo effect. Γιατί ρε παιδιά;

φάρμακο και οικολογία: απο τα ... πράσινα άλογα στην πράσινη Φαρμακευτική Χημεία

Καθημερινά εκατομμύρια άρθρα αναφέρονται στη ρύπανση του πλανήτη μας. Το θέμα πουλάει. Καθημερινά επίσης, χιλιάδες bloggers δημοσιεύουν τη διαμαρτυρία τους ενάντια στη μεθόδευση της καταστροφής της βιοποικιλότητας. Καλά κάνουν. Καθημερινά,δεκάδες προσωπικότητες από το χώρο της επιστήμης των γραμμάτων και των τεχνών διαδηλώνουν την αντίθεση τους στην αποτρόπαια επέμβαση του ανθρώπου και του κεφαλαίου σε κάθε έμψυχο και άψυχο συστατικό του πλανήτη μας μετατρέποντας τον σε έναν απέραντο σκουπιδότοπο βλαβερών ουσιών. Είμαι μαζί τους και συνυπογράφω όταν φοράω το καπέλο του απλού πολίτη.
Όταν όμως φοράω το καπέλο του φαρμακοποιού, λυπάμαι, θα σας στεναχωρήσω πιθανά, αλλά θα προσέξω πάρα πολύ τι θα πω και που θα βάλω την υπογραφή μου χωρίς να αλλάξω ούτε μια γραμμή από αυτά που πιστεύω ως απλός πολίτης. Να σας εξηγήσω τι εννοώ:

Ως φαρμακοποιός δεν δίνω κατ' αρχήν ούτε μια δεκάρα τσακιστή για τις γενικόλογες οικολογικές ευαισθησίες. Και τούτο γιατί η φαρμακευτική από τη φύση της είναι η πιο αντιοικολογική επιστήμη! Ξέρετε γιατί; Εάν όχι να σας πω: Η φαρμακευτική και η Ιατρική, σε αντίθεση με τη χημεία, υπάρχουν μόνο και μόνο επειδή ο ανθρώπινος νους ανακάλυψε τη λέξη ασθένεια. Πρόκειται για μια λέξη που η φύση θα χρειαστεί λεξικό για να την καταλάβει. Η φύση καταλαβαίνει μια άλλη λέξη, τη λέξη ισορροπία, και για την ακρίβεια τη λέξη ισορροπία των πληθυσμών. Θα το περιγράψω απλά για τους μη επιστήμονες αναγνώστες του blog: Στη φύση υπάρχει ο άνθρωπος. Υπάρχει όμως και ο στρεπτόκοκκος. Η φύση αποφάσισε να ζήσουν και οι δυο. Μη με ρωτήσετε γιατί. Ποιο κατάλληλοι για την απάντηση αυτή είναι ο ιερέας ή ο βιολόγος φίλος σας. Εκείνο που έχω να σας πω είναι ότι η φύση, αποφάσισε ότι το σπίτι του στρεπτόκοκκου είναι οι βαλβίδες της καρδιάς του ανθρώπου. Εκεί τρέφεται. Έτσι, εαν πεθάνουν όλοι οι άνθρωποι, θα πεθάνει και ο στρεπτόκοκκος Εάν πεθάνουν όλοι οι στρεπτόκκοκκοι, θα υπερπολλαπλασιαστούν οι άνθρωποι. Για να μη συμβεί αυτό, η φύση διατηρεί σε ισορροπία τα δύο είδη, που με τη σειρά τους επηρεάζουν τα άλλα μέλη της τροφικής αλυσίδας. Οποιαδήποτε επίδραση θα διαταράξει αυτήν την ισορροπία.

Τι συγκινητική οικολογική ιστορία! Και τώρα θέλω να μου πείτε τι θα απαντήσετε στο κοριτσάκι ετών 7 που ψήνεται στον πυρετό από την πνευμονία. Να το ανεβάσω ως ψηφοφορία; Πάμε λοιπόν:

Σενάριο Α: Δεν θα του δώσω φάρμακο. Αρκετή ανισορροπία της φύσης έχουμε προκαλέσει.
Σενάριο Β: Θα χορηγήσω στο παιδί αντιβίωση με βάση την διεθνή βιβλιογραφία και τις θέσεις ομοφωνίας

Όσοι απαντήσατε με το σενάριο Α, απλά θα πω ευγενικά άτι δεν είστε πλασμένοι για να γίνετε φαρμακοποιοί ή ιατροί. Εσείς πάλι που απαντήσατε με το σενάριο Β καταλαβαίνετε γιατί οι επιστήμες του φαρμάκου είναι αντιοικολογικές: Γιατί έχουν ως προτεραιότητα τον άνθρωπο και όχι τη φύση. Και τέτοιου είδους διλήμματα όπως αυτό που σας περιέγραψα παραπάνω όσοι φορούν λευκή μπλούζα πρέπει να τα θεωρούν ψευτοδιλήμματα

Θεωρητικά λοιπόν, η κουβέντα θα έπρεπε να είχε τελειώσει εδώ. Ψηφίζουμε άνθρωπο και τελειώσαμε Αλλά δεν έχουν έτσι τα πράγματα. Και τούτο διότι δεν φταίνε ποτέ οι επιστήμες γι αυτό που είναι. Φταίει ο άνθρωπος για τον τρόπο που τις χρησιμοποιεί. Η αντι-οικολογική φαρμακευτική επιστήμη –καράμπα!-μπορεί να συνεισφέρει στη διάσωση του πλανήτη με τρεις τρόπους:

• Με τον έλεγχο της κατάχρησης αντιβιοτικών: Με τον τρόπο αυτό δεν δημιουργούνται στη φύση νέα & ανθεκτικά στελέχη μικροβίων που διαταράσσουν την ισορροπία των οικοσυστημάτων και οδηγούν στον φαύλο κύκλο της ανάγκης για δημιουργία ακόμη πιο ισχυρών αντιβιοτικών κ.ο.κ
• Με τον έλεγχο της καταστροφής των φαρμάκων : Για παράδειγμα εάν φροντίζαμε να καταστρέψουμε τα αντιβιοτικά αντί να τα πετάξουμε στα σκουπίδια, θα συντελούσαμε στον περιορισμό της εξάπλωσις τους μέσω της τροφικής αλυσίδας
• Με τον σχεδιασμό βιο-διασπώμενων φαρμάκων. Φαρμάκων δηλαδή που οι μεταβολίτες τους (που αποβάλλονται με τα κόπρανα και τα ούρα) αποικοδομούνται μόλις βρεθούν στη φύση σε ακίνδυνα για το περιβάλλον μόρια. Πρόκειται για την λεγόμενη πράσινη Φαρμακευτική χημεία.

Έτσι αγαπητοί μου αναγνώστες θα συμφωνήσετε μαζί μου ότι όπως στα περισσότερα πράγματα στη ζωή, τα θέματα που σχετίζονται με την οικολογία του φαρμάκου δεν είναι της μορφής άσπρο –μαύρο. Εάν είχα φαρμακείο και μου ερχόταν κανένας οικολόγος με κέφι για οικολογοδιάρροια, θα τον έστελνα ευγενικά στο καλό . Εάν όμως κρατούσε στα χέρια του συνταγή ιατρού με κεφαλοσπορίνη, 'οπως για παράδειγμα η κεφακλόρη που βλέπετε στο παραπάνω σχήμα θα του συνιστούσα όταν τελειώσει την αγωγή του να ανοίξει τις κάψουλες που του περίσσεψαν και να τους ρίξει αμμωνία. Γιατί με τον τρόπο αυτό αγαπητοί συνάδελφοι αντι-οικολόγοι φαρμακοποιοί, όπως θυμάστε από την αντι-οικολογική φαρμακευτική σας χημεία ανοίγει ο δακτύλιος της λακτάμης και καταστρέφεται η δομή του αντιβιοτικού (όπως φαίνεται στο σχήμα). Με τον τρόπο αυτό το αντιβιοτικό που θα πετάξει στα σκουπίδια ο «οικολόγος» ασθενής-πελάτης σας δεν θα βλάψει (ή τουλάχιστον δεν θα βλάψει τόσο)τη φύση.

Popeye The sailor man

Το 1929, στο Chester, μια μικρή πόλη του Illinois, δημιουργήθηκε ένας από τους αξέχαστους ήρωες της παιδικής μας ηλικίας: Ο Ποπάϋ. Δημιουργός του, ήταν ο ταλαντούχος σκηνοθέτης Elzie Crisler Segar (1894-1938), o οποίος εργαζόταν εκείνη την εποχή στη « Λυρική σκηνή» της πόλης.
Ο Segar, συνήθιζε να συχνάζει τα μεσημέρια στο saloon που βρισκόταν απέναντι από τη Λυρική. Εκεί όμως σύχναζε και ένας γραφικός τύπος, πασίγνωστος σε όλη την πόλη, ο Frank Rocky Fiegel. O Fiegel είχε μεγάλη φήμη για τα ασυνήθιστα μεγάλα μπράτσα του που τον βοηθούσαν στην εμπλοκή του σε καυγάδες, αλλά και για την αφέλεια και την καλοσύνη του. Ο Fiegel που είχε δουλέψει αρκετά χρόνια σαν ναυτικός, ήταν επίσης γνωστός για την αδυναμία του στο σπανάκι, που τον βοηθούσε να μην πάθει σκορβούτο.


Ένα σοβαρό γεγονός από τη ζωή του Segar τον έκανε να περάσει στον Ποπάϋ τη συνήθεια του Fiegel να τρώει σπανάκι: Ο Segar έπασχε από τη νόσο του Hodgkin από την ηλικία των 10 χρόνων. Η νόσος του Hodgkin είναι μια μορφή κακοήθους αναιμίας. Και όπως όλες οι αναιμίες, χρειάζεται σίδηρος για την καταπολέμησή της. Οι ιατροί συνέστησαν στον Segar να τρώει σπανάκι.
Ο λόγος της σύστασης αυτής ήταν η δημοσίευση του Γερμανού Φαρμακοποιού Tschrich το 1890, ότι το σπανάκι περιέχει μεγάλες ποσότητες σιδήρου. Ο Tschrich ήταν καθηγητής Φαρμακογνωσίας στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης, και οι ανακαλύψεις του γίνονταν δεκτές με διθυραμβικές κριτικές. Έτσι, το σπανάκι άρχισε να γίνεται της μόδας στους επιστημονικούς κύκλους.
Οι Φαρμακοποιοί του Chester χορηγούσαν στον δημιουργό του Ποπάϋ ένα σκεύασμα που το παρασκεύαζαν με εκχύλιση του σπανακιού από ένα μείγμα ελαιόλαδου και καστορέλαιου. Η ανακούφιση που ένιωθε ο Segar από την χρήση του παρασκευάσματος αυτού ήταν τέτοια, που έβαλε τον Ποπάϋ να καταναλώνει σπανάκι, και έδωσε στη γυναίκα του το όνομα Olive Oil, και στον αδερφό της το όνομα Castor Oil.
Ο Segar πέθανε τελικά από την νόσο του Hodgkin σε ηλικία 44 ετών. Ο Ποπάϋ όμως, κατάφερε να μπει στις παιδικές ψυχές κατακτώντας τη θέση του σούπερ ήρωα-προστάτη των αδυνάτων, χάρις την εξαιρετική ρώμη που του χάριζε η υπερκατανάλωση σπανακιού. Πράγματι, τα χαρακτηριστικά του Ποπάϋ που οφείλονταν στην λήψη σπανακιού ήταν φοβερά αρρενωπά για τα body-building κριτήρια της εποχής του μεσοπολέμου. Υπολογίζεται ότι ο Ποπάϋ κατανάλωσε 36 τόνους σπανακιού στην ιστορία του.. Ο κοκκινοτρίχης Ποπάϋ είχε μία μόνο ατέλεια: Είχε ελάχιστα μαλλιά στο κεφάλι, όπως και ο πραγματικός του ήρωας, ο Fiegel. Κανείς δεν ασχολήθηκε με το πόσα μαλλιά είχε το χαρούμενο ναυτάκι, γιατί το ναυτικό του καπέλο δεν άφηνε περιθώρια για περαιτέρω εξιχνίαση.
Από το 1930 μέχρι σήμερα, η Φαρμακογνωσία έχει κάνει τεράστιες προόδους, κυρίως λόγω της εμφάνισης των νέων ευαίσθητων τεχνικών της Αναλυτικής Χημείας. Δύο Γερμανοί Φαρμακοποιοί αποφάσισαν να μελετήσουν ξανά το σπανάκι, και δημοσίευσαν το 1981 στο περιοδικό British Medical Journal τις ανακαλύψεις τους: Το σπανάκι περιέχει πράγματι σίδηρο, αλλά σε ποσότητα ακριβώς 10 φορές μικρότερη από τη ποσότητα που δημοσιεύτηκε στην μελέτη του Tschrish. Ο δαίμων του τυπογραφείου εκείνης της εποχής είχε κατά λάθος προσθέσει ένα δεκαδικό ψηφίο! Επομένως εάν ο Ποπάϋ έτρωγε π.χ αυγά, ή συκώτι θα έπαιρνε πολύ περισσότερο σίδηρο απ’ ότι με το σπανάκι! Και σαν να μην έφτανε αυτό, βρέθηκε ότι στο σπανάκι υπάρχει μεταξύ άλλων αρκετή ποσότητα βιταμίνης Α. Η υπερβιταμίνωση-Α προκαλεί τριχόπτωση. Αυτός ήταν και ο λόγος που ο Fiegel ήταν άτριχος, ενώ δεν υπήρχε κληρονομικό ιστορικό αλωπεκίας. Να γιατί ο Ποπάϋ σχεδιαζόταν με 3 μόνο τρίχες στο κεφάλι του!
Άραγε πόσοι σύγχρονοι body-builders γνωρίζουν το ποιος πραγματικά μπορεί να τους δώσει πλήρεις πληροφορίες για τις ουσίες που παίρνουν; Πόσα «αθώα» βότανα που περιέχουν «το μυστικό της ζωής» έχουν τεκμηριωμένη βιβλιογραφικά αποτελεσματικότητα και ασφάλεια; Ο επαγγελματίας Φαρμακοποιός , δηλαδή ο επιστημονικά ενημερωμένος και επικοινωνιακά άρτιος Φαρμακοποιός μπορεί να βοηθήσει τους ανθρώπους που θέλουν και να ομορφύνουν και να δυναμώσουν το σώμα τους. Και θα το κάνει σωστά. Γιατί πιστεύει στο «νους υγιής εν σώματι υγιές».
Στα φαρμακεία η ομορφιά θα πρέπει να είναι πάντα το σημαντικότερο παρακλάδι της υγείας, διότι δεν είναι σωστό να πληρώνει κανείς με την υγεία του το τίμημα για την ομορφιά του. Οι Φαρμακοποιοί που το έχουν συνειδητοποιήσει, διαθέτουν τα σωστά προϊόντα, με την πλούσια βιβλιογραφική τεκμηρίωση, και δίνουν τις σωστές συμβουλές όταν πρόκειται για τις ημερήσιες ανάγκες των πελατών τους σε βιταμίνες και ιχνοστοιχεία ανάλογα με την ατομική ιδιαιτερότητα για την οποία χρειάζονται να πάρουν τις ουσίες αυτές. Παραδείγματος χάριν, η ακμή, το κάπνισμα, το body building, και η τριχόπτωση, απαιτούν διαφορετικές ποσοστιαίες αναλογίες σε βιταμίνες και ιχνοστοιχεία, και αυτό το ξέρουν οι επαγγελματίες φαρμακοποιοί. Για το λόγο αυτό, έχουν αρκετούς Ποπάϋ σαν χρόνιους-ευχαριστημένους πελάτες, και πολύ καλές σχέσεις με τους αθλίατρους. Kαντε το και εσείς.