23/11/10
ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΜΕΝΗ ΦΑΡΜΑΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ: ΑΡΧΕΣ-ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΤΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ
Αμφιθέατρο «ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ», Τμήμα Φυσικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών, Πανεπιστημιόπολη, Ζωγράφου 09:00 – 9.15
:
Εισαγωγή
Π. Μαχαίρας, Εργαστήριο Βιοφαρμακευτικής-Φαρμακοκινητικής, Τμήμα Φαρμακευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών
09:15-09:45
:
Θεραπευτική Μέτρηση-Παρακολούθηση Φαρμάκων στην Κλινική Πράξη
Σ. Μαρκαντώνη-Κυρούδη, Εργαστήριο Βιοφαρμακευτικής-Φαρμακοκινητικής, Τμήμα Φαρμακευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών
09:45-10:15
:
Μέτρηση επιπέδων φαρμάκων σε βιολογικά υγρά και εξατομικευμένη θεραπεία: Η εμπειρία στο εργαστήριο φαρμακοκινητικής του ΓΝΑ Σισμανογλείου
Κ. Αλαγιάννη, Φαρμακευτικό τμήμα του ΓΝΑ Σισμανογλείου
10:15-10:45
Η σημασία της εξατομικευμένης φαρμακοθεραπείας στην αντιμετώπιση των λοιμώξεων
Α. Σκουτέλης, Ε’ Παθολογική κλινική, ΓΝΑ Ευαγγελισμός
10:45-11:15
:
Διάλειμμα
11:15-11:45
:
Therapeutic drug monitoring in Spain
Jose Ricardo Nalda Molina, University of Alicante, Spain
11:45-12:15
:
Η σημασία της μέτρησης των επιπέδων των φαρμάκων στην αντιεπιληπτική θεραπεία: Η εμπειρία στη Νευρολογική κλινική του Νοσοκομείου Παίδων «Αγία Σοφία»
Β. Θεοδώρου, Νευρολογική Κλινική, Νοσοκομείο Παίδων «Αγία Σοφία»
12:15-12.45
:
Στρογγυλό τραπέζι: Συντονιστής Π. Μαχαίρας
12.45-13:30
:
Ελαφρύ γεύμα
13:30-14:00
:
Πληθυσμιακή φαρμακοκινητική και εφαρμογές της στην εξατομικευμένη θεραπεία
A. Δοκουμετζίδης, Εργαστήριο Βιοφαρμακευτικής-Φαρμακοκινητικής, Τμήμα Φαρμακευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών
14:00-14:30
:
Εξατομίκευση δοσολογίας: Παραδείγματα από τον τομέα της ογκολογίας
Α. Ηλιάδης, Laboratory of pharmacokinetics, Faculty of Pharmacy, University of Marseilles, France
9/7/10
Το ατελείωτο κλαμα της Μαρθας Β.

Η Μάρθα Β।, ονειρευόταν να γίνει ηθοποιόςε και να διακριθεί σε δραματικές ταινίες. Δυστυχώς όμως ένα πρόβλημα στην καρδιά της περιόρησε την καριέρα της. Ο καρδιολόγος της συνταγογράφησε Digoxin® και όλα φάνηκε να πηγαίνουν και πάλι καλά για τη μικρή Μάρθα. Ωσπου…μια απροσδόκητη αύξηση της πίεσης την ώρα που έπαιζε στο θέατρο την ανάγκασε να ξαναπάει στον καρδιολόγο της, αυτή τη φορά για να ρυθμίσει την πίεση της. Ο γιατρός έκανε και πάλι το θαύμα του, κι έτσι, χάρις το Micardis® η Μάρθα ξαναβρήκε το κουράγιο για ζωή. Σε αυτό βέβαια συντέλεσε και ο αγαπημένος της, ένα φλερτ από το χώρο του θεάτρου.
Ένα βράδυ όμως , έγινε το μοιραίο: Ξαφνικά η Μάρθα αφού έκανε εμετό, λιποθύμησε। Ευτυχώς που βρισκόταν εκεί η φίλη της Μαρία Π. Καρυωτάκη που έτρεξε στο φαρμακείο για ένα τεστ εγκυμοσύνης πριν έρθει ο καλός της Μάρθας. Το τεστ βγήκε θετικό. Η Μάρθα πλημμύρισε ξάφνου από ευτυχία μέχρι που η Μαρία της θύμισε ότι είναι καρδιακή. Κι όταν η Μάρθα δίστασε να πιστέψει ότι της συνέβη κι αυτό, η Μαρία Καρυωτάκη άνοιξε το φύλλο οδηγιών του Digoxin® και έδειξε στη Μάρθα τις παρενέργειες του λέγοντας της ότι γρήγορα το παιδί της θα πεθάνει από το φάρμακο αν δεν τα τινάξει η ίδια από την εγκυμοσύνη.
Απελπισία έπιασε τη Μάρθα। Πως θα φέρει στον κόσμο το παιδί αυτό αφού είναι καρδιακή; Τι θα διαλέξει ο αγαπημένος της να σώσει; Αυτήν ή το παιδί;
-«Σκέψου τι πας να κάνεις Μάρθα!» Της είπε φεύγοντας. Τράβα και στο φαρμακοποιό σου να στα επιβεβαιώσει! Και ρώτα τον αν κάνει να αυξήσεις τη δόση του Digoxin® μπας και το ρίξεις. Δεν είναι γραφτό σου να γίνεις μάνα! Κι αν γίνεις, το παιδί σου θα είναι ανάπηρο!
Πήγε στο φαρμακοποιό και του τα είπε όλα. Αφού της έδωσε ένα μαντήλι για να σκουπίσει τα δάκρυα της σύστησε να πει στη φίλη της τη Μαρία Π. Καρυωτάκη να πάει στην κυριολεξία να… πνιγεί! Γιατί;
Απάντηση
Οι καρδιοτονωτικές γλυκοσίδες περνούν τον πλακούντα, αλλά τα νεογνά και τα παιδιά είναι σχετικά ανθεκτικά στην τοξικότητα τους. Μόνο το 1% της συγκέντρωσης διγοξίνης στο αίμα εμφανίζεται στο έμβρυο ως αμετάβλητη διγοξίνη, και ως ένα 3 % ως μεταβολίτες. Τα νεογνά μητέρων που χρησιμοποιούσαν διγοξίνη έχουν συγκέντρωση στο πλάσμα περίπου ίση με αυτήν της μητέρας χωρίς να υπάρχουν ενδείξεις βλαβερών επιδράσεων στο έμβρυο.
Ηθικό δίδαγμα: Ως επαγγελματίας φαρμακοποιός, μην αφήνετε την ελπίδα της κάθε Μάρθας, στην αφέλεια την ημιμάθεια και την απαισιοδοξία της κάθε κυρίας Καριωτάκη। Στο χώρο του φαρμακείου, σε αντίθεση με το χώρο του ρεαλιστικού κινηματογράφου, το τελευταίο πράγμα που πεθαίνει είναι η ελπίδα। Μην αφήνετε την εγκυμονούσα γυναίκα στο χώρο του φαρμακείου, στα χέρια οποιουδήποτε αναρμόδιου να την χαρίσει!
22/6/10
φωτιά στα Κόκκινα!

Η Σαπφώ Ν., 67 ετών, σύζυγος, μητέρα, και γιαγιά, δούλευε για χρόνια στη βιομηχανία χημικών, στη φάμπρικα όπως έλεγε η ίδια. Ήταν η εργάτρια που κάθε βιομήχανος θα ήθελε να έχει. Κι αυτό γιατί ή Σαπφώ ένα μόνο αφέντη ήξερε στη ζωή της: Τον εαυτό της. Όταν έβλεπε κάτι στραβό στη δουλεία, φώναζε στον προϊστάμενο ότι το μαγαζί έχει γίνει Σόδομα και Γόμορρα, και πριν καλά καλά της πει τι να κάνει η Σαπφώ τους είχε βάλει όλους και όλα στη θέση τους.

Κάποια στιγμή Τα νεφρά της Σαπφούς «χτύπησαν Κόκκινο» όπως είπε στο φαρμακοποιό της και γι αυτό επισκέφτηκε ένα νεφρολόγο, που τον φώναζε « ο λεγάμενος» γιατί του άρεσε να έχει ωραίες γραμματείς. Δεν της άρεσαν αυτά της Σαπφούς, και τα εμπιστευόταν του φαρμακοποιού της. Σιγά σιγά η Σαπφώ άρχισε να γίνεται υποχόνδρια με τα φάρμακα, και τα έβαζε και με το φαρμακοποιό της:
-Δε μου λες χριστιανέ μου; Τασάκι το έχετε κάνει το νεφρί μου; Πρόσεχε γιατί άμα δω ότι ξεμωράθηκες κι εσύ και με κοροϊδεύεις θα σου βάλω μπουρλότο στο μαγαζί. Βαγγελίστρα μου τι μου΄τυχε με σας τους ανεπρόκοπους! Έχε χάρη βρε που σε ξέρω χρόνια και δε με πιλατεύεις. Άντε!
Κάποια στιγμή η Σαπφώ μπήκε νευριασμένη στο φαρμακείο και άρχισε να φωνάζει στο φαρμακοποιό:
-Που ‘σε βρε φαρμακοτρίφτη; Έλα γιατί γκρεμοτσακίστηκα στο σφουγγάρισμα και έχω μια πληγή σαν… Μα αυτή δεν είναι πληγή, είναι το μπλόκο της Κοκκινιάς!! Έλα βρε να μου βάλεις κόκκινο. Δε θέλω τίποτε άλλο με ακούς; Δε με περιμένει και κανένας λεγάμενος! Κόκκινο να μου βάλεις. Σκέτο κόκκινο!
Ξαφνικά εμφανίστηκε ο φαρμακοποιός. Κρατούσε στα χέρια του ένα χαρτί που είχε τσαλακώσει επιμελώς.
-Τι είναι αυτό χριστιανέ μου; Με αυτό θα μου καθαρίσεις την πληγή;
-Αυτό κυρία Σαπφώ είναι ένα μπουρλότο! Καλύτερα να μου διαλύσεις το μαγαζί παρά να σου δώσω κόκκινο.
-Γιατί βρε ανεπρόκοπε; Δε φτάνει που με παιδεύει το νεφρί μου και ο λεγάμενος, τώρα με παιδεύεις κι εσύ;
Γιατί ο φαρμακοποιός αρνήθηκε να χορηγήσει μερκούροχρωμ στην ασθενή;

Απάντηση
Η Σαπφώ πάσχει από νεφρική ανεπάρκεια που προκλήθηκε από νεφροτοξικότητα. Το «κόκκινο» είναι μια υδραργυρική ένωση που απορροφάται από την ανοικτή πληγή, με αποτέλεσμα να ενισχύσει τη νεφροτοξικότητα γι αυτό και η μεβρωμίνη (mercurochrome) αντενδείκνυται στους ασθενείς αυτούς. Η πληγή θα έπρεπε να καθαριστεί με οξυζενέ.
9/6/10
Αντίο φίλε!

Τον είχα συμμαθητή στο σχολείο. Δεν θυμομουν απολύτως τίποτα γι αυτόν Εκτος απο το ότι ηταν ένα πολύ καλό παιδί. Και σεμνό. Κάποια στιγμή- οταν οι σπουδες τελειώνουν, η καρριέρα γίνεται συνήθεια, η σχέση γίνεται γάμος, ο γάμος γίνεται διαζυγιο, το διαζυγιο γίνεται αλλος γάμος, ο γάμος γίνεται παιδιά, και τα παιδιά γίνονται σχολείο, -ξυπνάς και ψάχνεις να βρείς τι έκανες στην εποχή π.Ψ. (προ Ψήφου).
Ετσι καποιο βράδυ σερφάρντας στο διαδίκτυο ξαναβρήκα το Γιώργο. Που είχε κλήσει το δικό του κύκλο της ζωής. Σαρανταπεντάρης, με σπουδες κλινικής ψυχολογίας στη Γαλλία. Η δουλειά του; Να παρέχει ψυχολογική υποστηριξη σε ασθενείς με καρκίνο. Για να το κάνει αυτό , εκτος απο κλινική ψυχολογία θα έπρεπε να ξερει απο καρκίνο. Για να ξέρει και τι να πει στον ασθενή ανάλογα με το στάδιο της νόσου...
Καλά το μαντέψατε. Ο Γιωργος, ο κλινικός Ψυχολόγος, ο συζυγος, ο πατέρας, ο φίλος, έπαθε καρκίνο. Μελάνωμα. Που του έκανε δυο μεταστάσεις στους πνευμονες. Κι απο εκεί στον εγκέφαλο. Κι απο εκεί στα οστά. Κι απο εκεί στην αιωνιότητα.
Στο άκουσμα του θανάτου του συμμαθητή μου λυγισα. Κάπου μου ηρθε να χλευασω όλους τους επιστήμονες και τις εταιρείες μαζί για την ηλιθιότητα τους ως προς την πρόοδο των ερευνών σε σχέση με άλλες παθήσεις. Βαρέθηκα να ακούω καθε μερα να βρίσκουν κι απο ένα γονίδιο που φταιει για κάποιους καρκίνους και οι κ@λοδείκτες θνητοτητας και θνησιμότητας να μη λένε να ξεκολλήσουν.
Αντιο φίλε. Στο καλό. Μείνε ήσυχος. Να ξέρεις ότι εκανες καλύτερη δουλεια στους ασθενείς απο τις εταιρείες. Οι ασθενείς θα σε θυμούνται σαν ένα καλό επιστήμονα, και σαν ένα καλό παιδί. Αντίθετα τις εταιρείες με τα αντικαρκινικά κανείς δεν θα τις θυμάται. Κανεις, όσο δεν θα τα καταφέρνουν καλύτερα απο εσένα. Κανείς...........
2/3/10
απο την Πυθία στην πιθανότητα μέρος ΙΙ
.............Και τότε έγινε το λάθος. Τα φάρμακα που οι άνθρωποι ανακάλυπταν το ένα μετά το άλλο, άλλους τους έκαναν καλά και άλλους τους σκότωναν. Οι ιατροί, έπαψαν να πιστεύουν στους χρησμούς μου, κι άρχιζαν να με χλευάζουν. Έφεραν άλλη ιέρεια να κατοικεί στα μυαλά τους που μάλιστα είχε όνομα πολύ κοντά στο δικό μου: Την έλεγαν Πιθανότητα. Ο κάθε μέσος ιατρός που ήθελε να τα’ χει καλά με τη συνείδηση του και με το νόμο, έλεγε ότι το φάρμακο είναι πιθανώς αποτελεσματικό κατά της Υ νόσου. Η μόδα επικράτησε, και τότε ζήτησαν από μένα την Πυθία, να φύγω από τη σκέψη τους.

Έτσι κι έγινε. Ένας από τους φαρμακοποιούς αυτούς που αφουκράστηκε τα παράπονα των ιατρών ήταν ο Antoine Baumé (1728-1804).

Στους δύο τρίτος μπόρεσε, με δόλο να χωρέσει,
χώθηκε μέσα στο νερό τη γύμνια του να κρύψει.
γιατί κανείς δεν φρόντισε, τη πόρτα να του κλείσει.
πέμπτος το Χάρο πολεμά, έκτoς τονε λαβώνει,
και τότε πια κατάλαβε πως Χάρος είναι ο ίδιος……..
Ο Αντωνάκης κατάλαβε. Εγώ, η Πυθία, τον είχα οδηγήσει να ανακαλύψει το δεύτερο βήμα για την ανακάλυψη ενός φαρμάκου: Τη μέτρηση. Η μέτρηση είναι αυτό που μετατρέπει τα φάρμακα σε δηλητήρια , η και αντίστροφα! Πήγε πίσω στο φαρμακείο του και δούλευε είκοσι μερόνυχτα. Όταν βγήκε, είχε ανακαλύψει το αραιόμετρο. Έτσι, κατάφερε να σταθεροποιήσει τα ελιξίρια. Σήμερα, όταν λέτε οινόπνευμα 90ο, εννοείτε 90 βαθμούς Μπωμέ, που μετριούνται με το σχετικό αραιόμετρο.


«Πίσω έχει η αχλάδα την ουρά»!
Πράγματι, οι φαρμακολόγοι άρχισαν να διαπιστώνουν ότι μόνο ένα μικρό μέρος των φαρμάκων πήγαινε στα πάσχοντα όργανα, και ξανάρχισαν να παρακαλούν ή να απειλούν τους φαρμακοποιούς. Αυτοί με τη σειρά τους δεν πήγαν στην Πιθανότητα αλλά ήρθαν σε μένα, την Πυθία. Τους ζήτησα να έρθουν σε μένα μαζί με δύο καλούς φαρμακολόγους. Μου έστειλαν τελικά τον Mayer και τον Overton το 1908. Να στη φωτόγραφία ο Overton. Αναισθησιολόγος παρακαλώ.

ΑΦΟΥ Η ΛΥΠΗ ΔΕΝ ΛΕΙΠΕΙ, ΛΙΠΟΣ ΛΟΙΠΟΝ ΕΚΛΕΙΠΕΙ.
Δεν κατάλαβαν τίποτα. Αμ το τραβάει τελικά η ψυχή σας το βουκολικό! Τι να κάνουμε; Οι εποχές άλλαξαν, και σαν επαγγελματίας προφητατζού έπρεπε να προσαρμοστώ. Βλέπετε, είχα αρχίσει να έχω και ανταγωνισμό: Από αριστερά μου είχα τον Άγιο Φανούριο, που για μια πίτα σου φανερώνει τα πάντα, από δεξιά μου τις καφετζούδες, από αριστερά μου τις χαρτορίχτρες, από πάνω μου τους στατιστικολόγους, από κάτω μου τους αστρολόγους, ε, τι να κάνω η γυναίκα, έδωσα κι εγώ μεγαλύτερη ακρίβεια στο χρησμό μου, και τον έκανα πιο «μασημένο»:
Μην κάθεσαι να λειοτριβείς, βοτάνι δίχως λόγο.
Άχρηστο σου ’ναι το γουδί, λάθος φαρμάκι φτιάχνει.
Έχεις τη φύση αντίπαλο, κι είσαι παιδί της φύσης!
γιατί εχει φίλο το νερό, που όλα τα ξεπλένει.
γιατί εχει λάδι απαλό, που το φαρμάκι κρύβει.
Γι αυτό μπορεί και ξεγελά τη φύση -τη μητριά της…..
Οι φαρμακολόγοι φύγανε τρεκλίζοντας, μαζί με τους φαρμακοποιούς τους. Πιάσανε δουλειά. Ρίξανε στις φιάλες ελαιόλαδο. Πετάξανε όλα τα υπνωτικά φάρμακα μέσα . Άρχισαν να κουνάνε τις φιάλες, πέρα-δώθε, πέρα-κείθε, μέχρι να διαλυθούν. Έριξαν κατόπιν νερό που ως γνωστόν, δεν διαλύεται στο λάδι. Με τη βοήθεια της πιθανότητας, μέτρησαν πόσο φάρμακο είχε διαλυθεί στο νερό, και πόσο στο λάδι. Έπειτα ξανάδωσαν τα φάρμακα στους φαρμακολόγους. Η Πυθία δοξάστηκε για άλλη μια φορά: Όσο πιο πολύ διαλυόταν το φάρμακο στο λάδι, δηλαδή όσο πιο λιπόφιλο ήταν, τόσο αυξανόταν η απορρόφηση του. Η πιθανότητα τους βοήθησε να επαναλάβουν τα πειράματα αυτά με αιθέρα, με τη χρήση των συντελεστών κατανομής. Εκεί βρήκαν ότι όσο πιο λιπόφιλα ηταν τα φάρμακα, τόσο αυξανόταν η διάρκεια δράσης τους. Άρχισαν λοιπόν να αυξάνουν τη λιποφιλία των μορίων με τη βοήθεια της Πιθανότητας, της καταραμένης ανταγωνίστριας μου, και με ξαναξέχασαν οι φαρμακοποιοί.

Καθαρό φάρμακο, χρόνο ημιζωής δε φοβάται!!!
Έτσι κι έγινε. Σαν χόρτασαν οι φαρμακοχημικοί με τα λιπόφιλα μόρια, κάλεσαν τους φίλους τους τούς χημικούς, να τους βοηθήσουν στην λιποφιλία.

Τη Σκύλα και τη Χάρυβδη, σαν θες να τις περάσεις,
μην κανακεύεις το λαρδί, το βούτυρο, το λάδι.
έτσι θα φύγουν φάρμακα, που θέλουνε να κρύβουν,
και να τους δίνουνε ζωή , με φάρμακα καινούργια.
Οι φαρμακοποιοί κατάλαβαν αμέσως τι εννοούσα: ενώ τα φάρμακα για να απορροφηθούν πρέπει να έχουν ένα λιπόφιλα τμήμα, για να απεκκριθούν από τα νεφρά, πρέπει να έχουν ένα υδρόφιλο τμήμα! Η βιοφαρμακευτική είχε κάνει την πρώτη της νίκη με σύμμαχο τη φαρμακευτική χημεία.

Έτσι φίλοι μου ιατροί και φαρμακοποιοί, φτιάχνονται σήμερα τα φάρμακα, για να είναι αποτελεσματικά και συνάμα ασφαλή. Κι έτσι, οι άνθρωποι κατάλαβαν ότι στη ζωή χρειάζονται και την Πυθία, και την Πιθανότητα. Γιατί η ζωή προχωρεί χάρις τους ακραίους που συμβουλεύονται την Πυθία, και έτσι κάνουν τις μεγάλες ανακαλύψεις, αλλά συντηρείται χάρις την πιθανότητα, και έτσι γίνονται οι εφευρέσεις. Η Πυθία ανακάλυψε τους νόμους των δυνάμεων. Η πιθανότητα, προσεδάφισε τα διαστημόπλοια σε άλλους πλανήτες. Η πυθία ανακάλυψε τη θεραπεία. Η πιθανότητα εφεύρε το φάρμακο.
Η Πυθία μας έδωσε τη σκέψη. Η πιθανότητα, ένωσε πολλές σκέψεις μαζί, και μας έδωσε την πληροφορία. Σήμερα, ιατροί και φαρμακοποιοί χρησιμοποιούν την Πυθία και την πιθανότητα για να καταλάβουν την γενετική των φαρμάκων. Αυτό θα τους βοηθήσει να καταλάβουν εκ των προτέρων ποιες κατηγορίες ασθενών ωφελούνται περισσότερο από το ίδιο φάρμακο. Η Φαρμακογενετική θα μας βοηθήσει να φτιάξουμε καλύτερα φάρμακα, και να τροποποιήσουμε τις δόσεις στα υπάρχοντα.
Αλήθεια, εάν σας έδινα χρησμό που να έλεγε ότι πάντα το δίδυμο ιατρού / φαρμακοποιού θα έχει μια από τις εκπληκτικότερες ιστορίες, και πάντα θα ανήκουν στα ωραιότερα και σεβαστότερα επαγγέλματα στον κόσμο, τι πιθανότητα έχω να με πιστέψετε; Μην βιαστείτε να απαντήσετε. Πιείτε πρώτα μια γουλιά καφέ! Και μυρίστε το άρωμα του καλά πριν πιείτε! Έτσι, δεν θα σκοτώσετε την Πυθία που κρύβετε μέσα στην ψυχή σας.
Μυρίσατε; Καλό σας ταξίδι!!!
11/2/10
Απο την πυθία στην πιθανότητα: Μέρος Ι

Τσαντίζεται λοιπόν ο δικός μου, βγάζει το τόξο του, και σκοτώνει και τον Πύθωνα και την Δελφύνη, έτσι όπως σκοτώνεται το κακό από το καλό, το σκοτάδι απ’ το φως, η αρρώστια από το φάρμακο. Από τότε, ο Απόλλωνας ονομάστηκε Πύθιος, κάτι που φαίνεται ότι του άρεσε τόσο πολύ, που με βάφτισε Πυθία, και με έμαθε να μαντεύω, για να βοηθάω τους ανθρώπους.Δεν μπορείτε να φανταστείτε πόση ανάγκη είχαν από μένα οι άνθρωποι εκείνη την εποχή! Έβλεπαν έναν άνθρωπο που είχε οίδημα στα πόδια, τον Οιδίποδα δηλαδή. Επειδή δεν μπορούσαν να καταλάβουν ότι ο άνθρωπος έπασχε από καρδιακή ανεπάρκεια, διέδωσαν ότι η καρδιά του φτερούγιζε μόνο για τη μάνα του! Τα υπόλοιπα τα ξέρετε από τις τραγωδίες.

Σε δάσους τόπο φωτεινό, πηγή θα συναντήσεις.
Μα ούτε πουλί γλυκολαλεί, ούτε βατράχι κρώζει,
κι ούτε άνθρωποι, ούτε Θεοί στον τόπο εκείνο πάνε,,
να παίξουν, να γελάσουνε, να πιουν, να ξεδιψάσουν.
Κατάρα τον φωνάζουνε γιατί έχασαν δικούς τους.
που αψηφάει το νερό, τις πέτρες και τη λάσπη,
που χει καμπάνα τ’ άνθη του κι αγκάθια στο βλαστό του,
εκείνο που σου φαίνεται πιο άσχημο απ’ όλα.
Φαρμάκι κρύβει μέσα του, και δύναμη, κι αντάρα
γιατί όλοι το στραβοκοιτούν και το τσαλαπατάνε.
για εκείνους που αρρώστησαν, και πια δεν αγαπιούνται».

Ο Οιδίποδας άκουσε το χρησμό μου, και μπερδεύτηκε. Χρησμός ήταν αυτός, ή απόσπασμα από εκπομπή του Νέστορα Μάτσα; Σαν έξυπνος που ήταν όμως, περίμενε στο δάσος των Ευμενιδών μέχρι το 1785. Εκεί πέρασε ενας ιατρός ο William Withering. Έδωσε στον Οιδίποδα να φαει δακτυλίτιδα και σώθηκε.
Το 1867, ο φαρμακοποιός Claude Nativel απομονώνει τη διγιταλίνη στη δακτυλίτιδα και σώζει εκατομμύρια ανθρώπους από την καρδιακή ανεπάρκεια.
Έτσι, αγαπητοί μου γιατροί και φαρμακοποιοί, οι πρόγονοί σας ανακάλυψαν ότι η Πυθία που έχουν στο μυαλό τους, τον οδήγησε στο πρώτο αξίωμα για την ανακάλυψη ενός φαρμάκου! Ερεύνα και μη πίστευε! Για να φτιάξεις ένα φάρμακο πρέπει να παρατηρείς και να ψάχνεις.
[συνεχίζεται......]
27/12/09
Η τελευταία εφημερία

Αυτά έλεγε και ξανάλεγε μέσα του ο κυρ-Μαθιός, εκείνο το βράδυ της τελευταίας εφημερίας του, μέχρι που το βλέμμα του καρφώθηκε σ΄εκείνη την τρύπα, στη γωνία του φαρμακείου του. Τριάντα χρόνια δεν έλεγε να την κλείσει. Ούτε κι αυτός ήξερε γιατί. Ή μάλλον ήξερε: Βαριόταν. Εκείνο το βράδυ όμως, τα δύο πονηρά μάτια που τον κοίταζαν βλοσυρά και ειρωνικά, του τράβηξαν το βλέμμα. Ο κυρ-Μαθιός μονολόγησε με εκνευρισμό:
- Ποντικός!!! Αϊ στο διάολο!!
- Μη λες ονόματα άνθρωπέ μου!! Και οι τοίχοι έχουν αυτιά!!!
Ο κυρ-Μαθιός πάνιασε.
- Τι;; Μιλάει; Θεέ μου, δεν είμαι καλά! Ένα γιατρό!!! Που τα’ χω τα τηλέφωνα;
- Άσ’ το τηλέφωνο κάτω γέρο Μαθιέ! Δεν θα σου χρειαστεί! Τετρακόσια τα έχεις!
- Μα τι είσαι εσύ; Ποιος είσαι; Από που έρχεσαι;
- Α, ναι! Ξέχασα να σου συστηθώ: Σπερματσέτος, Καλικάντζαρος!
- Τι καλικάντζαρος; Θεέ μου! Κάτι θα κατάπια, δεν μπορεί!!
Ο κυρ-Μαθιός έτριψε τα μάτια του. Ξανά κοίταξε μέσα στην τρύπα. Τίποτα! Ουφ! Οπτασία ήταν. Μάλλον από το ξενύχτι. Έκανε ένα διστακτικό βήμα για να πάει στο γραφείο του. Εντάξει! Έκανε και δεύτερο. Εντάξει. Πατάει στα πόδια του. Έκανε και τρίτο. Εντάξει, δεν είχε τρελαθεί! Έκατσε στο γραφείο του και έψαξε να βρει τις σφραγίδες του, τάχα μου για να τις βάλει σε τάξη. Ώσπου, ξανά ακούει την ίδια φωνή, να έρχεται από την τρύπα:
- Δεν σου’ πα να μη λες ονόματα; Ούτε Θεούς, ούτε δαίμονες;
Υστερία έπιασε το Μαθιό. Τρεκλίζοντας ξαναπήγε στην τρύπα, που τον περίμεναν τα ίδια μάτια και η ίδια φωνή:
- Καλά, που ζεις; Δεν έχεις ακούσει για καλικάτζαρους;
- Καλικάντζαρους......και μάλιστα με όνομα Σπερματσέτου....ε, λοιπόν, όχι! Μόνο η γιαγιά μου, μου έλεγε για δαύτους. Σιγά μην είσαι καλικάντζαρος! Τριάντα χρόνια έχω ανοιχτή αυτή τη τρύπα, γιατί δεν έκανες την εμφάνισή σου, για να πειστώ και εγώ ότι υπάρχεις;
- Γιατί κάθε φορά έφερνες αγιασμό. Φέτος που αποφάσισες να το κλείσεις το φαρμακείο δεν έφερες αγιασμένο νερό, κι έτσι, είπα να κατέβω για να τα πούμε. Α! Επί τη ευκαιρία, δεν θα με κεράσεις κάτι;
- Πώς! Έκανε σαστισμένος ο Μαθιός. Τι θα πάρεις;;
- Σπερματσέτο, τι άλλο; Είπε ο καλικάντζαρος.
Του έβαλε και έφαγε. Θα πρέπει να έφαγε τόσο σπερματσέτο, όσο δεν κατάφερε να του κλέψει για τριάντα χρόνια. Τελικά οι φαρμακοποιοί κάνουν καλό σε όλους! Και καλικάντζαρος να είσαι «φχαριστημένος» θα φύγεις απ’ το φαρμακείο.
- Λοιπόν; Φώναξε τώρα ξεθαρρεμένος ο Μαθιός.
- Ωραίο το σπερματσέτο σου, απάντησε ο καλικάντζαρος. Λοιπόν...θα θέλεις να μάθεις τι είμαι και γιατί ήρθα, έτσι;
- Ναι.
- Καταρχήν, μάθε ότι είμαι δαίμονας. Γι’ αυτό σου είπα να μη λες ανταγωνιστικά ονόματα. Είμαι ο δαίμονας του συμβόλου σου. Ξέρεις Μαθιέ το σύμβολο των φαρμακοποιών;
- Ναι. Είναι το γουδί και το φίδι. Συμβολίζουν την Υγεία, τον Ασκληπ.....
- Μπούρδες!
- Μα το αναφέρει η Ιστορ....
- Μπούρδες!
- Ε, τότε πες μου εσύ!
- Το φίδι είναι αναπαράσταση του δαίμονα της ζωής . Συμβολίζει την αιώνια νιότη. Κι’ αυτό γιατί το φίδι αναγεννάται. Και μάλιστα κάθε Άνοιξη. Γι’ αυτό και το φίδι στους αρχαίους Έλληνες έγινε σύμβολο της γονιμότητας και της σοφίας. Και τα δύο βλέπεις παραπέμπουν σε αναγέννηση. Γι’ αυτό έγινε σύμβολο του Ασκληπιού. Γι’ αυτό έγινε σύμβολο των φαρμακοποιών. Για να φτιάξεις φάρμακο, θα πρέπει να έχεις γόνιμη σκέψη και σοφή εκτέλεση.
- Σωστά. Για να φτιάξεις φάρμακο....και δε μου λες καλικάντζαρε, για να «κρατήσεις» φαρμακείο, τα ίδια θες ή απλά μια γερή δόση υπομονής και από ένα ηρεμιστικό την ημέρα;
- Ούτε το ένα, ούτε το άλλο. Αυτοσεβασμό πρέπει να έχεις και σεβασμό σε αυτό που κάνεις.
- Τι λες καλικάντζαρε; Πας καλά; Να σου πω... Στο βιβλίο αυτό, θα βρεις την ιστορία του φάρμακου. Μάθε λοιπόν ότι σαν κι αυτό κυκλοφορούν χιλιάδες. Για την ιστορία του φαρμακείου ξέρεις τίποτα; Έτσι, για να πειστώ και εγώ δηλαδή...
- Ξέρω. Αλλά για να σου πω, πρέπει να με ακούσεις χωρίς πολλές διακοπές. Δεν πρέπει, βλέπεις να με βρει ο ήλιος εδώ….
- Καλά, καλικαντζαράκι μου, σε ακούω. Εξάλλου, η νύχτα είναι μακριά, και άλλη παρέα δεν έχω. Λέγε λοιπόν.
- Άκου λοιπόν Μαθιέ. Οι γιατροί ανά τον κόσμο, λίγο πριν ξεστομίσουν τη λέξη Ιπποκράτης, αναφέρουν τη λέξη Ασκληπιός για να ζεσταθεί ο στόμας τους.
- Το στόμα τους εννοείς...
- Ο στόμας τους! Καλικάντζαρος είμαι, όπως θέλω το λεω. Άκου λοιπόν: Ο Ασκληπιός είχε το φιδάκι που σου’ πα παραπάνω γιατί έπρεπε να εφευρεθεί ένας Θεός να κρατάει τη γνώση που συμβολίζει. Στα χρόνια του βλέπεις, οι Θεοί ευθύνονταν για την Υγεία και για την αρρώστια και για τη ζωή και για το θάνατο. Ο μάγκας ο Ασκληπιός όμως, δεν θα μπορούσε να γίνει ο Θεός της Ιατρικής, εάν δεν του είχε εμπιστευτεί ένας καλικάντζαρος της εποχής του, ο Κένταυρος Χείρωνας πώς να φτιάχνει τα φάρμακα. Ο πρώτος φαρμακοποιός λοιπόν στην Ιστορία ήταν ο Κένταυρος Χείρωνας.
- Άστα ψόφια! Πάμε στο ζουμί!
- Καλά. Ασήμωσε εσύ σπερματσέτο, και εγώ θα σου λεω. Τα χρόνια λοιπόν συνεχίζουν ομαλά. Οι καλικάντζαροι που κατέβαιναν τις παραμονές της Πρωτοχρονιάς, έβλεπαν τους γιατρούς να είναι και φαρμακοποιοί συνάμα. Τα χρόνια όμως πέρασαν, και ο Πλίνιος μας πληροφορεί ότι οι ιατροί αρχίζουν να αναθέτουν σε άλλους την παρασκευή των φαρμάκων.
- Λογικό! Κάποιος πρέπει να ξέρει να κάνει διάγνωση, και κάποιος άλλος πρέπει να ξέρει να φτιάξει και να φυλάξει το φάρμακο.
- Καλά τα πας! Ο πρώτος γνωστός «άλλος» είναι ο Άγιος Δαμιανός, κολλητός του ιατρού Άγιου Κοσμά. Το δίδυμο γιατρού-φαρμακοποιού, έδρασε στα χρόνια του Διοκλητιανού, αλλά και οι δύο μαρτύρησαν γιατί ήταν Χριστιανοί. Χμ...ο Χριστιανισμός επέζησε ως ιδέα γιατί κάποιοι αποφάσισαν ότι αξίζει να πεθάνει κανείς για την ιδέα αυτή.
- Άστα αυτά καλικάντζαρε! Δεν είναι το ισχυρό σου σημείο. Λέγε για την ιστορία των φαρμακείων!
- Καλά... Όπως θα ξέρεις, η εξουσία είναι γλυκιά. Μόλις λοιπόν επικράτησε ο Χριστιανισμός, άρχισαν οι αιρέσεις. Μια από αυτές ήταν ο Νεστοριανισμός. Οι οπαδοί του Νεστόριου, αφού έφαγαν το ξύλο της ζωής τους κατέφυγαν στη Συρία και τη Μεσοποταμία. Εκεί παρέδωσαν όλη την αρχαία Ελληνική γνώση, μαζί με τη Φαρμακευτική στους Άραβες. Άλλοι συμβολιστές και αυτοί!
- Γιατί το λες αυτό καλικάντζαρε;
- Να, πάρε παράδειγμα του καφέ που πίνανε. Το ξέρεις ότι η λέξη καφές είναι Αραβική και σημαίνει «ισχυρός»;
- Έλα, δεν με ενδιαφέρει η Ιστορία των τονωτικών! Μπες στο θέμα σου!
- Καλά! Οι Άραβες έκαναν την πρώτη απόπειρα διαχωρισμού του επαγγέλματος του φαρμακοποιού από αυτό του ιατρού, μέσω ενός κωδικοποιημένου προγράμματος εργασίας και για τους δύο, που λεγόταν krabbadin. Και πώς να μην το’ καναν δηλαδή; Οι άνθρωποι ανακάλυψαν τον άμβυκα της απόσταξης (el- embik), το ελιξίριο (el- eksir=λίθος της γνώσης), την αλκοόλη (al-kohol), το σιρόπι (scarab) και δε συμμαζεύεται. Ποιος θα τα κάνει όλα αυτά; Οι ιατροί; Αυτοί είχαν μείνει στο να κόβουν μαργαρίτες (μ’ αγαπά, δεν μ’ αγαπά) με βάση τα βιβλία του Διοσκουρίδη. Έτσι λοιπόν, να σου και το πρώτο φαρμακείο του κόσμου. Στη Βαγδάτη, το 766μ.Χ.
- Μα αυτοί έχουν σφάξει κόσμο και κοσμάκη.
- Ενώ οι Χριστιανοί είναι άγιοι ε;; Έχεις ακούσει το περίφημο «κολλημένος με το Σταυρό»; Άντε, να μη σου θυμίσω όλη την ιστορία από τις Σταυροφορίες μέχρι το Ιράκ! Το ζήτημα είναι ότι τους Άραβες πολλοί εμίσησαν, τις γνώσεις και τις απόψεις τους όμως, ουδείς! Έτσι, ο βασιλιάς Ρογήρος ο Β΄(1093-1154), γνωστός και για την άλωση της Ελληνόφωνης κάτω Ιταλίας, ιδρύει στη Νάπολη, το 1ο Ευρωπαϊκό φαρμακείο. Που αλλού να το ίδρυε; Εκεί κοντά, στο Σαλέρνο, υπήρχε πανεπιστήμιο ξακουστό, που διέθετε την 1η φαρμακευτική σχολή, με βούλα του Καρλομάγνου. Εξακολουθούσε όμως το πρόβλημα του μπεζαχτά. Γιατί οι γιατροί βλέπεις, όταν κατάλαβαν ότι σε λίγο θα έχαναν τον έλεγχο της παρασκευής των φαρμάκων, άρχισαν να εκτοξεύουν μύδρους εναντίον των φαρμακοποιών. Η ιστορία τιμώρησε την αλαζονεία τους. Ο βασιλιάς της κάτω Ιταλίας, Φρειδερίκος ο ΙΙ ορίζει με νόμο την υπόσταση του φαρμακείου, απαγορεύοντας στους μεν ιατρούς να παρασκευάζουν φάρμακα, στους δε φαρμακοποιούς να δίνουν ιατρικές διαγνώσεις...
- Αν μου πεις ότι οι ιατροί «αποχώρησαν ήρεμα από τη διαδήλωση», θα πιστέψω ότι σε πείραξε το πολύ σπερματσέτο που έφαγες.
- Μωρέ μια χαρά ήταν το σπερματσέτο. Οι συνάδελφοί σου δεν ήταν. Γιατί έφαγαν τέτοια λάσπη από τους Ιατρούς, που οδηγήθηκαν στην δημιουργία των πρώτων σωματείων. Στην Ιταλία, αυτό έγινε το 1300 στο Μιλάνο. Τα σωματεία διεκδικούσαν και αναβάθμιση των γνώσεων του φαρμακοποιού μαζί με το ρόλο του, όχι μόνο να κερδίσουν τη μάχη της δραχμομυκίνης! Έτσι, στη Βενετία καθιερώνονταν από 1480 οι εξετάσεις για να γίνει κανείς φαρμακοποιός. Ο πρώτος φαρμακευτικός σύλλογος έγινε το 1548 στη Γαλλία. Τα σωματεία των Φαρμακοποιών πάλεψαν όλο το 15ο-16ο αιώνα για την αναβάθμιση του επαγγέλματός τους.
- Και δηλαδή τι έγινε όταν το πέτυχαν;
- Άνθισαν όλες οι επιστήμες του Ντουνιά! Δεν υπάρχει Μαθιέ θετική επιστήμη που να μη πέρασε, γεννήθηκε, ή επηρεάστηκε από το χώρο του φαρμακείου: Η ιατρική, η Χημεία, η Βιολογία, η Φυσική, η Θεολογία , τα Μαθηματικά, από τα κόσκινα των φαρμακείων πέρασαν για να πάρουν επιστημονική υπόσταση. Τι θες, παραδείγματα; Η πτώση της Αλχημείας ταυτίζεται με την ανάπτυξη Φαρμακοποιίας, η Συστηματική Ζωολογία και Βοτανική, με τη συγκεκριμενοποίηση του μέρους του φυτού ή του ζώου που βρίσκεται το δραστικό συστατικό, η ανακάλυψη των στοιχείων... ας είναι καλά ο φαρμακοποιός Scheele που αρνήθηκε να παει στο Πανεπιστήμιο, κλπ, κλπ, κλπ....
- Καλικάντζαρε από επιστήμη καλά πας. Από Νομοθεσία ξέρεις να μου πεις;
- Χμ! Το 1336, στις 22 Μαΐου, ο βασιλιάς Φίλιππος VI της Γαλλίας βγάζει το πρώτο φιρμάνι για έλεγχο ιδιοσκευασμάτων, μαζί με κριτήρια για την ανάγνωση των συνταγών. Το 1350 στην Νυρεμβέργη βγαίνει το πρώτο διάταγμα που ρυθμίζει τις σχέσεις μεταξύ Ιατρού και Φαρμακοποιού, και επιβάλλει πρόστιμο στους Ιατρούς, που και συνταγές εκτελούν, και ακριβότερα από τους Φαρμακοποιούς τις πουλάνε. Το 1605 βγαίνει, με απαίτηση των ίδιων των σωματείων, το πρώτο διάταγμα που απαγορεύει την εκτέλεση συνταγής εάν ο ιατρός είναι άγνωστος στο φαρμακοποιό.
- Α, ώστε γι’ αυτό έχω πήξει στη σφραγίδα...
- Ξέχασα να σου πω ότι από το 1633 καθιερώνεται με διάταγμα το βιβλίο εργαστηρίου. Και όλα αυτά, σ΄ ένα κόσμο που απαγόρευε (μέχρι και το 19ο αιώνα) στις γυναίκες ν’ ανοίξουν φαρμακεία.
- Αμάν βρε καλικάντζαρε! Πάλι αλοιφή έγινα απόψε. Έρχεσαι λοιπόν να μου πεις ότι για πράγματα που με κάνουν και βαριέμαι, έγινε τόσος σαματάς, και μάχες, και σωματεία, και όλα τα συμπαρομαρτούντα νοσήματα;
- Ναι φίλε μου. Τα φαρμακεία άρχισαν να αναπνέουν από τη Γαλλική Επανάσταση και μετά. Πρώτοι οι Γάλλοι επαναστάτες αναγνώρισαν πραγματικά το ρόλο, την αξία και την υπόσταση του φαρμακοποιού.
- Και δε μου λες καλικαντζαράκι, πότε έγινε το.... Μα που πήγες;
- Φεύγω φίλε μου. Ξημέρωσε. Να θυμάσαι ότι είναι εύκολο να έχεις το φίδι της γνώσης για σύμβολο. Το δύσκολο είναι να το κρατήσεις. Πάψε λοιπόν να γκρινιάζεις κι εσύ κι η κόρη σου, και κάνε κάτι για να έχω κι εγώ να λεω στους νεότερους φαρμακοποιούς στα επόμενα χρόνια. Πτυχίο θα πάρει, να’ σαι σίγουρος. Μην περιμένεις όμως να την κάνουν φαρμακοποιό οι καθηγητές της. Γιατί πολλοί από αυτούς ούτε σπούδασαν φαρμακευτική, ούτε θα κάνουν ποτέ εφημερία σε φαρμακείο. Εσύ θα την κάνεις να σκέφτεται σαν φαρμακοποιός. Εσύ, και μόνο εσύ!!! Άντε, και του χρόνου!!!

