Ερωτικές ιστορίες μιας χρήσης

Κυρίες και κύριοι καλησπέρα σας!

Ονομάζομαι Ενέσιμη Μορφή του Φαρμάκου , και ο αριθμός ταυτότητας μου βρίσκεται πάντα επάνω στην ετικέτα μου, μαζί με την ημερομηνία γέννησης, και την προβλεπόμενη ημερομηνία λήξης μου. Τώρα λοιπόν που τελειώσαμε με τα αστυνομικά, πρεπει να σας πω ότι οι φίλοι μου με λένε αμπούλα, ενώ οι εχθροί μου μπαμπούλα.

Η λέξη αμπούλα (ampoule) έχει λατινική προέλευση , και σημαίνει έκτακτη. Μου αρέσει να με βρίσκουν έκτακτη, αλλά δυστυχώς το όνομα δεν σημαίνει πανέμορφη η πανέξυπνη. Το όνομα σημαίνει ότι με χρησιμοποιούν σε έκτακτες περιστάσεις. Στην αρχαία Ρώμη, το καροτσάκι που μαζεύανε τους πληγωμένους λεγεωνάριους και τους πηγαίνανε για σέρβις λεγόταν ampulatorium. Σέρβις ρωμαϊστί σήμαινε συνήθως ακρωτηριασμός. Για τον λόγο αυτό οι Άγγλοι, σαν πιο πονηροί που ήτανε, τουμπάρισαν το p και το κάνανε b, γι αυτό σήμερα με τον όρο ambulance εννοούν το ασθενοφόρο, ενώ με τον όρο ampoule ( ακρωτηριασμένη ) εννοούνε την αφεντιά μου γιατί για να με χρησιμοποιήσει κανείς πρεπει να με διακορεύσει με το συνοδευτικό μου μαχαιρίδιο.
Όπως μαντεύετε από την Ρωμαϊκή καταγωγή του ονόματος μου, ανήκω στους γνήσιους μονομάχους της υγείας. Γι αυτό, οι φαρμακοφτιάχτες μου με περιποιούνται ιδιαιτέρως. Μέσα στο χάρτινο κουτί μου που είναι η μεζονέτα μου, θα με βρείτε πάντα με το συνοδευτικό χάρτινο καναπεδάκι που μου βάζουν για να μην σπάσω κατά τη μεταφορά. Στο χαρτόσπιτο αυτό, σπάνια μένουμε πιο πολλές από πέντε. Όχι σαν τα χάπια που τα βάζουν σε εργατικές πολυκατοικίες των 20 και βάλλε!
Μην νομίζετε όμως ότι δεν έχω κι εγώ τα προβλήματα μου. Εγώ, η λυγερή με μέση δαχτυλίδι, με ωραίο μπρούτζινο χρωμα, και κυριλέ ετικέτα, δεν μπορώ να σταυρώσω κανέναν άντρα! Προσπαθώ να παντρευτώ καμιά σύριγγα, αλλά όλοι, μα όλοι μου λένε τα ίδια. Ότι προέρχονται από καλές εταιρείες, , ότι είναι όλοι τους αποστειρωμένοι, κλπ κλπ .. Μετά σου αυτοκανακεύονται με την μεγάλη βελόνα που έχουνε.

Θεέ μου, όλες οι σύριγγες είναι ίδιες όπως όλοι σχεδόν οι άντρες του ανθρώπινου γένους. Σε ξεπαρθενιάζουνε με αυτά που σου λένε και σου τάζουνε, μπαίνουν βαθιά μέσα σου, σου ρουφάνε το μεδούλι, (να μια καλή διαφορά από τους σημερινούς άντρες) και μετά…..πάει ο αιώνιος έρωτας. Σε πετάνε στο καλάθι των σκουπιδιών του φαρμακείου, κι ούτε ένα τηλέφωνο, ούτε ένα γράμμα……Γι αυτο κι εγώ τους καταράστηκα. Ζήτησα από τους φαρμακοποιούς να τους βαφτίζουν με το γυναικείο όνομα σύριγγα, ενώ θα μπορούσαν να έχουν αντρικό όπως πχ αυλός. Η μεγαλύτερη όμως τιμωρία μου είναι ότι τους έκανα πλαστικούς και μιας χρήσης . Έτσι, τους παίρνω μαζί μου στον σκουπιδοκόσμο, για να μην μαγαρίσουνε άλλη αμπούλα.

Κι οι άνθρωποι όμως έχουν βίτσια . Δεν κατάλαβα ποτέ γιατί ώρες-ώρες με φτιάχνουν πόσιμη αμπούλα. Για να με βάζουν στο στόμα τους επί εποχής ισχνών αγελάδων; Εντάξει ! Εάν θέλετε να μάθετε την τεχνική του Καμα Σουτρα, πάρτε κανένα βιβλίο να ξεστραβωθείτε! Εγώ η αμπούλα πάντως, εάν ήμουν εκδότης, θα δημιουργούσα το περιοδικό «Τσίμπησε με». Εκεί, θα σας δημοσίευα τρεις στάσεις που θα σας χάριζαν αξέχαστες βραδιές:
Η πρώτη στάση λέγεται ενδοφλέβια, ή στάση του αυθεντικού μαζοχιστή. Πρώτα σου δένουνε το χέρι. Καμία φορά σου ζητάνε να μην κοιτάς για να γίνει πιο ενδιαφέρον το παιγνίδι , μια και δεν βλέπεις από πού σου ‘ρχεται. Μετά, βάζουν την σύριγγα όσο πιο παράλληλα γίνεται με την φλέβα, και τσαααακ! Σου λύνουνε το σχοινί και σου χύνουνε το φάρμακο στην φλέβα. Εκεί λοιπόν που νόμιζες ότι θα πονέσεις, ξαφνικά δέχεσαι στο κορμί σου όλο το σπέρμα της ανθρώπινης νίκης ενάντια στις νόσους .

Επειδή στην στάση αυτή η ηδονή έγκειται στο να αστοχείς, καλό είναι όσοι είμαστε φαρμακοποιοί να την αποφεύγουμε. Αφήστε και καμία στάση για ανενα άλλο βρε παιδιά !

Η δεύτερη στάση λέγεται στάση του Σφίχτερμαν. Ξέρετε για ποια μιλάω! Είναι η ενδομυϊκή. Απλά την λέω στάση του Σφίχτερμαν γιατί εάν φοβίζετε τους ασθενείς με το χέρι σας που τρέμει πριν τους την καρφώσετε, λογικό είναι οι άνθρωποι να σφιχτούν, και τότε…πάει η Καζανόβια φήμη σας. Το καλό με αυτήν τη στάση είναι ότι εάν γίνει στο έξω κωλοτεταρτημόριο δεν προκαλεί βιασμό της όλης περιοχής, επομένως είναι σχετικά ασφαλής στάση. Και επειδή προσωπικά στην μέχρι τώρα ζωή μου είμαι κατά των πορνείων, σας συνιστώ να δοκιμάζετε να κάνετε ένεση σε πορτοκάλι, αντί για τις γριούλες . Έτσι, και την κυτταρίτιδα θα συνηθίσουν τα μάτια σας, και δεν θα κάνετε τον κόσμο να τρέχει ξεβράκωτος στους δρόμους. Την ώρα που πέφτει η σύριγγα στο αντικείμενο του πόθου σας, φροντίστε το χέρι που την κρατάει να είναι κάθετα προς αυτό. Έτσι, με μαθηματική ακρίβεια, ο πωπός δεν θα καταλάβει εάν τον χαστούκισαν η τον τσίμπησαν.

Α, και η έγχυση να γίνεται αργά- αργά. Να το φχαριστιέται ο άλλος. Να σας θυμάται ως φαρμακοποιό μεν, γλυκοσύριγγο δε!
Μπορείτε επίσης να βάλετε την σύριγγα σε κανένα φυσιολογικό ορρό όπως κάνουνε στα νοσοκομεία, που καρφώνουν τη σύριγγα στα οπίσθια του μπουκαλιού. Ας είναι όμως, αν μπορείς να σώσεις ζωές, έστω και με τέτοιο ομαδικό sex …. Παιδιά εδώ όμως πρεπει να οργανωθούμε! Πρώτα πάει η πεταλούδα στην φλέβα, μετά η σύριγγα στον ορό, μετά ο ορός στην πεταλούδα, και προσοχή να μην μπει αέρας στην φλέβα!

Γιαυτο η στάση αυτή γίνεται μόνο στα νοσοκομεία , που είναι και οι πιο γνωστοί οίκοι ανοχής στην Ελλάδα. Πολιτισμένοι οίκοι όμως!
Για να καταλάβετε τι γίνεται εκεί, θα σας πω μόνο τούτο: Έρχεται ο Γιατρός . Κρατάει στην τσέπη του το κουτάκι με την αμπούλα, έχοντας τα χέρια του μονίμως μέσα στην τσέπη. Ακριβώς όπως κρατάνε οι έφηβοι τα προφυλακτικά δηλαδή. Σε κοιτάει στα μάτια, έτσι που να νομίζεις ότι είσαι η γυναίκα της ζωής του, ακόμα κι αν είσαι άνδρας. Η νοσοκόμα παρακολουθεί με ζήλια. Σε κάποια στιγμή, όταν πια όλα είναι έτοιμα για να του δοθείς, βγάζει το κουτάκι σιγά –σιγά , για να σου δείξει ότι έχει πάρει τις απαραίτητες προφυλάξεις, για το μεταξύ σας sex. Κι εκεί που περιμένεις να σου τη χώσει, ουουουπς! Δίνει την αμπούλα στη νοσοκόμα-αφέντρα , για να σου τη χώσει εκείνη. Η δε νοσοκόμα, πιάνει τη σύριγγα, και την σκαμπιλίζει με απίστευτο πάθος. Μετά, σε κοιτάει βλοσυρά, γνέφοντας σου να σκάσεις και να μην προδώσεις τίποτα από όλα όσα θα γίνουν ! Καμιά φορά, ξεχνάει να σου βγάλει ακόμα και το βρακί, γιατί στα πορνεία υπάρχει βλέπεις πάντα ο επόμενος. Τέλος, αφού σε κάνει να πεις «ήμαρτον, μετανοώ», σημειώνει με επιμέλεια επάνω σε ένα χαρτί την θερμοκρασία του σώματος σου. Προφανώς , από αυτή την μέτρηση καταλαβαίνει πότε έχεις περίοδο, για να ξέρει αν θα σου την ξαναχώσει η όχι, και (κάθε) πότε. Βγαίνοντας, δεν ξεχνάει να πει στον ιατρό που παρακολουθεί την όλη φάση σπαράζοντας στο κλάμα , ότι όταν την κάρφωνε την άτιμη την ασθενή, εκείνη το δικό του όνομα ψιθύριζε. Εκείνος τότε…..αλλά άσε, αυτό θα σας το πω μια άλλη φορά, γιατί θέλω να έχει κι αίσθημα.
Η τρίτη στάση λέγεται do it yourself.. Είναι αυτό που κάνουν οι διαβητικοί, η υποδόρια δηλαδή. Εδώ, ο εραστής μου είναι Ιάπωνας η κινέζος γιατί η… βελόνη του είναι μικρή. Σηκώνουμε λοιπόν με τα δυο μας χέρια τα κρετσουλάκια στο χέρι η στο πόδι η στον δελτοειδή μυ του ασθενή, και με μια σταθερή και μαλακή κίνηση του ενιουμε το φάρμακο. Απλώς, συριγγομεζέδες.

Γυναίκα που δεν έχει παρελθόν , δεν έχει ούτε μέλλον. Το δικό μου παρελθόν ξεκινάει από τους αρχαίους χρόνους. Κάποιοι μερακλήδες της εποχής έβαλαν δηλητήριο στο βέλος ενός τόξου. Χτύπησαν λοιπόν τα άμοιρα τα ζωάκια, και πρόσεξαν ότι ενώ η πληγή που τους προκλήθηκε από το τόξο ηταν επιπόλαιη, εν τούτοις τα ζωάκια πέθαιναν. Ο λόγος ηταν ότι το δηλητήριο διαχεόταν στο σώμα τους. Έτσι, γεννήθηκε η επιστήμη της τοξικολογίας, που πήρε το όνομα της από τα τόξα των κυνηγών. Οι άνθρωποι, αφού χόρτασαν σκοτωμούς μεταξύ τους , άρχισαν να μπήγουν βέλη στο σώμα για θεραπευτικούς σκοπούς. Εμείς οι Έλληνες όμως είμαστε της καλοπέρασης, ειδικά στο μπήξιμο. Ο Ιπποκράτης περιγράφει για πρώτη φορά στην ιστορία έναν αυλό που αντικατάστησε τα βέλη, μέσα από τον οποιο έριχνε φάρμακα . Στην ουσία επρόκειτο για ένα βέλος που του είχαν περιστρέψει και κοπανίσει τα δυο άκρα, αφήνοντας ανέπαφη την αιχμή του, σχηματίζοντας έτσι ένα μυτερό κυλινδρικό σώμα που ο Ιπποκράτης το ονόμασε σύριγγα .
Εμένα όμως ,την αμπούλα, με ανακάλυψε το 1872 ο Γάλλος φαρμακοποιός Stanislas Limousin (1831-1887).

Ο Λιμουζίνας είχε την φαεινή ιδέα να κλείσει ένα διάλυμα μορφίνης σε ένα μπουκάλι γυαλί που το έλειωσε στην άκρη με φωτιά . Έτσι , και τη μορφίνη δεν θα κλέβανε, και θα την είχε ο ιατρός έτοιμη προς χρήση! Ηταν τόσο σημαντική αυτή η ανακάλυψη, που η Ιστορία απέδωσε στον Limousin τον τίτλο του Pharmacal Ιnventor, του Φαρμακά με τα όλα του που θα λέγαμε κι εμείς δηλαδή. Οι Γάλλοι είχαν πάντα ψώνιο με το γυαλί από τα χρόνια του βιτρώ. Δεν είναι τυχαίο λοιπόν που το γυαλί από το οποιο με κατασκευάζουν σήμερα , εφευρέθηκε στη Γαλλία από τον Jean Baptiste Dumas.

Το γυαλί αυτό λέγεται Soda line και είναι ανθεκτικό σε οξέα και βάσεις . Αντέχει επίσης και στην θερμοκρασία, κάτι που το βοήθησε να αντέχει σε συνθήκες που απαιτεί η Παστερίωση.

Στις αρχές του 20ου αιώνα πέρασε από μέσα μου όλη η αφρόκρεμα των διαλυτών των φαρμάκων . Από το φυστικέλαιο μέχρι τον φυσιολογικό ορρό. Κάπου εκεί, άρχισε δειλά-δειλά να γεννιέται ένα νέο παιδί της φαρμακευτικής, που σήμερα λέγεται βιοφαρμακευτική. Επειδή κανένα φάρμακο δεν φτανει τόσο γρήγορα στα όργανα –στόχος όσο το ενεσιμο, όλοι συγκρίνουν τον ρυθμό αποδέσμευσης του στην κυκλοφορία του αίματος , με τα δικά μου νούμερα. Περιττό να σας πω ότι εγώ παίρνω 10 με τόνο. Έφτιαξαν μάλιστα και έναν όρο για αυτά τα πράγματα που τον ονόμασαν βιοδιαθεσιμότητα. Αμ πως! Η να είσαι άντρας η να μην είσαι !

Αυτά από εμένα. Τώρα θα σας αφήσω γιατί ο φαρμακοποιός μου θέλει να με χρησιμοποιήσει. Κι όχι τίποτε άλλο, είναι και καινούργιος. Και θα με βάλλει να του απαντήσω την γνωστη ερώτηση που μου κάνουν όλοι οι φαρμακοποιοί για την ένεση:
Η πρώτη φορά……πονάει;

Η ιστορία του Ιατρικού επισκέπτη

Αγαπητές μανατζαρεΐσες, αγαπητοί μανατζαρέοι,

Να με συμπαθάτε που τέτοια ώρα δεν είμαι στον τομέα μου, αλλά προφανώς κι εσείς για να με διαβάζετε κάποιο διαλειματάκι από τη δουλειά σας κάνετε! Επειδή λοιπόν μεταξύ μανατζαρέων υπάρχει συνεννόηση, λέω να κάνουμε το διάλειμμα μαζί. Αν δεν σας πειράζει φυσικά. Και θα το κάνουμε στον τομέα μου. Τι; Σας λείπει το έξω; Ελάτε καλέ, αφού πολλούς από εσάς, σας πείραζε το έξω όταν ήσασταν στη θέση μου. Δεν είχε καλοριφέρ. Δεν είχε θέση για παρκάρισμα. Δεν είχε γραφείο. Είχε όμως πελάτες. Και τι πελάτες! Πολλοί από αυτούς είναι και στα «μέσα» και στα «έξω».

Οι πελάτες μας για παράδειγμα, όταν βρίσκονται στα «έξω», σε ‘κανα συνέδριο δηλαδή, ορκίζονται ότι συνταγογραφούν στο όνομα των θεραπευτικών guidelines. Όταν όμως ξαναμπούν μέσα, τότε συνταγογραφούν κατά κόρον το Cetamas®. Φοβερό φάρμακο το Cetamas®. Εχει μια Ελληνοπρέπεια βρε παιδί μου. Το Cetamas® προκύπτει από το Ελληνικόν….αυτά δεν γίνονται σε τα ‘μας. Ξέρω, ξέρω! Η δραστική του ουσία του Cetamas®είναι η δραχμομυκίνυλοδιόνη (tsabucaline bromide που θα λεγαν κι οι μεντικαλάνθρωποι των σπηλαίων), φάρμακο που δουλεύει αποτελεσματικά, παρόλο που ο μηχανισμός δράσης της είναι άγνωστος. Οι τελευταίες μελέτες όμως έχουν δείξει ότι καταστρέφει τα κύτταρα μνήμης του ανοσοποιητικού συστήματος, και αυξάνει την απόκριση των ντοπαμινεργικών υποδοχέων με αποτέλεσμα την εκδήλωση αμέτρητης χαράς και status στους χρήστες της. Το φάρμακο που προωθώ λοιπόν εχει ανάδελφη δράση. Είτε έχεις τα κότσια να εξηγήσεις το μηχανισμό του και να το συγκρίνεις με τα άλλα, είτε του δίνεις το εμπορικό όνομα Cetamas® και χαράζεις αξεπέραστα Business plans!

Με τη φλυαρία μου ξέχασα να σας συστηθώ. Με λένε Μανώλ…Άσε καλύτερα. Τι σημασία έχει το όνομα μπροστά στην τεχνολογία….Κάποτε ακούγαμε και κάτι για το intellectual capital της εταιρείας. Σήμερα ακούμε μόνο για συχνότητα και κατανομή επισκέψεων. Τίποτα για την ποιότητα της ιατρικής επίσκεψης.

Γι αυτό κι εγώ, την κοπάνησα από τον τομέα μου. Για να 'ρθω να σας βρω. Και να σας πω λίγα πράγματα για τον τομέα μου. Πωλήσεις δεν σας λέω. Πρώτον γιατί με διαβάζει κι ο ανταγωνισμός (λες κι αυτοί δεν βλέπουν νούμερα). Δεύτερον γιατί αν σας έλεγα για πωλήσεις δεν θα ήταν διάλειμμα. Τρίτον γιατί και να σας έλεγα δε θα με πιστεύατε. Αφού έχετε τα ο,ποια νούμερα βλέπετε στις οθόνες σας. Και τέταρτον αν ήταν να σας μιλήσω για νούμερα, θα ξεκίναγα με αυτά! Καλό έτσι; Πάντα πιάνει, μικροί μπιζναδόροι μου!

Ο τομέας μου λοιπόν είναι ο IMS 18. Athens West δηλαδή. Μ’ άλλα λόγια μιλάμε για την Ελευσίνα. Την Ελευσίνα του Θριασίου Νοσοκομείου. Αλλά τι ξενάγηση να σας κάνω στο Θριάσιο αφού την κοπάνησα; Θα σας πάω σε ένα άλλο νοσοκομείο. Που έχει ηλικία ίσαμε 2000 χρόνια. Βρίσκεται εκεί που είναι τα ερείπια της αρχαίας Ελευσίνας. Το όνομα του είναι ασκληπιείο. Ηταν ένα από τα πολλά ασκληπιεία της εποχής. Μεγάλο Νοσοκομείο. Δεν μπορώ να ξέρω πόσες κλίνες είχε, ούτε πόσους ιατρούς, και πολύ περισσότερο πόσους ιατρούς ανά κλίνη είχε. Το σίγουρο είναι ότι οι ιατροί δούλευαν με τα guidelines του Ιπποκράτη. Έλα όμως που δεν είχε γεννηθεί ακόμα ο Guttenberg! Άντε τώρα να είσαι διευθυντής του νοσοκομείου, και να τάξεις του ιατρού ότι θα του φέρεις τα guidelines γραπτώς. Αυτό πρακτικά σήμαινε ότι θα 'πρεπε να πάρεις μέρος στη μάχη της Σαλαμίνας ή του Μαραθώνα , ανάλογα με το territory της Ειεμέσειας, του αρχαίου δηλαδή IMS, να τσακώσεις στη μάχη δέκα φτωχοδιάβολους και να τους βάλεις να κουβαλάνε τα γραμμένα μάρμαρα ίσαμε την Ελευσίνα! Γίνεται; Δεν γίνεται!! Να γιατί γεννήθηκε το επάγγελμα μας. Για να ενημερώνει και να πείθει. Άσε που στην εποχή που γεννήθηκε το επάγγελμα του ιατρικού επισκέπτη δεν είχε γεννηθεί ο Αρχιμήδης. Άρα, δεν είχαν ανακαλυφθεί οι φακοί. Συνεπώς δεν υπήρχαν γυαλιά. Επομένως, όσο πιο ηλικιωμένος ήταν ο ιατρός, τόσο λιγότερο θα μπορούσε να διαβάσει τις υποδείξεις του Ιπποκράτη.

Πως είπατε; Καντεμιά; Να είναι ο ιατρός Οpinion Leader και να μην μπορεί να διαβάσει τι φάρμακο πρέπει να δώσει; Ε, τότε καταλαβαίνετε γιατί εδώ στην Ελευσίνα γεννήθηκε το επάγγελμα του Ιατρικού επισκέπτη. Πράγματι, εδώ που είμαι και φραπεδάρω, βρέθηκε στις ανασκαφές μια παράσταση που δείχνει έναν αρχαίο Έλληνα Ιατρικό επισκέπτη να ενημερώνει τον ίδιο τον Ασκληπιό, το θεό της Ιατρικής.

Γι αυτό και η παράσταση δείχνει τον ιατρικό επισκέπτη να ενημερώνει γονυπετής, κρατώντας στο χέρι του τον Ερμή, το σύμβολο της Επικοινωνίας. Τώρα γιατί το κάνει γονυπετής το καταλαβαίνω απόλυτα. Ο Ιατρικός επισκέπτης είναι άνθρωπος, ενώ ο Ασκληπιός είναι θεός. Τι; Τώρα κάνετε κι εσείς το ίδιο όταν περνάει ο Κύριος Γενικός; Έλα, δε θέλω αηδίες! Στέλεχος είναι κι αυτός. Δεν προσέξατε ότι άμα του πάτε καμία καλή ιδέα σας λέει «λέγε με Στέλιο» κι όταν του φέρνετε κακά μαντάτα σας στέλνει στο διάολο με το σας και με το σεις; Λογικό δεν είναι;

Πίστευα που λέτε ότι για άλλη μια φορά η Ελλαδάρα είχε κάνει το θαύμα της και ακόμα και τους ιατρικούς επισκέπτες εκείνη τους είχε ανακαλύψει. Δυστυχώς όμως ένας Αμερικάνικος, ένας Σιωνιστικός, και ένας ακατονόμαστος δάκτυλος βρήκαν ότι ο ιατρικός επισκέπτης υπήρχε κι αλλού. Βλέπετε εμείς οι Έλληνες για να χάσουμε, χρειαζόμαστε πάντα τη βοήθεια «σκοτεινών και δόλιων δυνάμεων». Ο κώδικας του Hammourrabi έκανε νύξη για την ύπαρξη Ιατρικού επισκέπτη. Ο αιγυπτιακός πάπυρος του Ebbers επίσης.

Και τέλος πάντων, διαβάστε και καμιά Ιστορία εκτός από την ιστορία επιτυχημένων προϊόντων. Να χετε και κάτι να πείτε στον ιατρό που να μη χρειάζεται μπεγλέρι στα χέρια!

Που είχαμε μείνει; Α, ναι! Στην Ελληνική ιατρική. Που έβαλε τις βάσεις για το evidence based medicine γιατί κατάφερε να γράψει στα παλιά της τα παπούτσια το θρησκευτικό ιερατείο. Και στη γέννηση του ιατρικού επισκέπτη, για να μεταδώσει σε κάθε ιατρό την εκρηκτική για τα δεδομένα της εποχής σκέψη του Ιπποκράτη, του Θεόφραστου, του Διοσκουρίδη, του Γαληνού, και των και λοιπά. Και μετά ήρθε ο Χριστός. Και μετά ήρθε ο Χριστιανισμός. Και μετά ήρθε ο Θεοδόσιος. Αυτός που έσφαξε κόσμο και κοσμάκη στον Ιππόδρομο επειδή δεν ήταν Χριστιανοί, και για την πράξη του αυτή η εκκλησία τον ονόμασε Μέγα! Και γκρεμίστηκαν μαζί με τους ναούς και τα Ασκληπιεία. Οι ιατροί κρύφτηκαν στα μοναστήρια. Κι έτσι γεννήθηκαν στις πόλεις οι μεντικαλάνθρωποι των Σπηλαίων. Πρόκειται για ιατρούς και φαρμακοποιούς που ασπάστηκαν το Χριστιανισμό. Αρχηγοί-σύμβολο της όλης ιστορίας ήταν οι άγιοι Κοσμάς και Δαμιανός. Δεν είχαν να χάσουν και πολλά, μεταξύ μας, γιατί πολλά από τα φάρμακα της εποχής απλά δεν δούλευαν. Και τι γίνεται μανατζαρέοι μου όταν μαζεύεται πολύς λαός με νέες ή ρετουσαρισμένα νέες ανάγκες; Πείτε μου στα Αγγλικά μια που ψυχοφτιάχνεστε με κάτι τέτοια: Niche market! Άλλο να είσαι Έλληνας ιατρός , εθνικός όπως τον έλεγαν τότε, και να δίνεις φάρμακο, κι άλλο να είσαι χριστιανός ιατρός και να δίνεις φάρμακο!

Η αλήθεια είναι ότι οι χριστιανοί ιατροί είχαν μόνο ένα φάρμακο: Την φιλευσπλαχνία, που αποτελεί για το χριστιανισμό την κλινική εικόνα του αγαπάτε αλλήλους. Θα μου πείτε, έτσι όπως το γράφεις είναι σα να περιγράφεις την αγάπη ως νόσημα. Εντάξει. Εδώ δεν φταίει ο Χριστός αλλά ο Χρήστος. Ο Χριστός είπε να αγαπάμε. Ο Χρήστος πήρε το αγαπάμε και το έκανε σταυροφορίες. Τέλος πάντων, η αλήθεια είναι το φάρμακο είναι ένα όπλο που σώζει ζωές, ενώ τα ξίφη τα χουμε για να αφαιρούμε ζωές. Να το ‘χετε κατά νου όσοι ασχολείστε με το marketing του φαρμάκου, αλλά κατάγεστε από το marketing της τσιχλόφουσκας. Έλα όμως που τα φάρμακα που τροφοδοτούσαν οι μεντικαλάνθρωποι των σπηλαίων τους χριστιανούς ιατρούς σκότωναν περισσότερους από όσους έσωζαν! Γιατί η τεχνογνωσία των φαρμάκων κρυβόταν καλά στα μοναστήρια. Αντίθετα, σύμφωνα με τον Αρεταίο, το μεγάλο ιατρό της πρωτοβυζαντινής περιόδου, οι μεντικαλάνθρωποι των σπηλαίων ψέλλιζαν στους γιατρούς κάτι μισόλογα, κι όποιος κατάλαβε, κατάλαβε. Να σας δώσω ένα παράδειγμα που θα σας κάνει να πιστεύετε ότι το έκλεψα από εκπομπή του Νέστορα Μάτσα: Πάει η γυναίκα του Κωνσταντίνου του Ε του μονομάχου στο μεντικαλάνθρωπο των σπηλαίων και του λέει για κάποιο πρόβλημα του άντρα της. Εκείνος κατάλαβε, και την έστειλε σε ένα δικό του ιατρό για να της δώσει ένα φάρμακο με το παρακάτω σημείωμα-ταξιδιωτική οδηγία:

Σε δάσους τόπο φωτεινό, πηγή θα συναντήσεις.
Μα ούτε πουλί γλυκολαλεί, ούτε βατράχι κρώζει,
κι ούτε άνθρωποι, ούτε Θεοί βρίσκονται εκεί να κάτσουν.
Κατάρα τον φωνάζουνε γιατί έχασαν δικούς τους.

Σκύψε, και κόψ’ το βότανο που μόνο ο ήλιος βλέπει,
που αψηφάει το νερό, τις πέτρες και το χώμα,
που χει καμπάνα τ’ άνθη του κι αγκάθια στο βλαστό του,
εκείνο που σου φαίνεται πιο άσχημο απ’ όλα.

Φαρμάκι κρύβει μέσα του, και δύναμη, κι αντάρα
γιατί όλοι το στραβοκοιτούν και το τσαλαπατάνε.
Βγάλ’ το φαρμάκι απ’ το χυμό, είναι της Γαίας δώρο,
για εκείνους που αρρώστησαν, και πια δεν αγαπιούνται.

Άμα καταλάβατε ότι ο μεντικαλάνθρωπος εννοούσε να πάει ο ιατρός να βρει το άσχημο ξαδελφάκι της κάπαρης που είναι ο πρόγονος του σημερινού Viagra® να μου τρυπήσετε τη μύτη και να μου αλλάξετε τομέα! Πράγματι, ο ιατρός δεν κατάλαβε τίποτα. Ο Κωνσταντίνος ο Ε ο μονομάχος νομίζοντας ότι η γυναίκα του τού είπε ψέματα πως πήγε στον μεντικαλάνθρωπο των Σπηλαίων, αποφασίζει να τον επισκεφθεί ο ίδιος. Και τότε ο μεντικαλάνθρωπος του σκάει το παραμύθι:

-Τι να σου κάνω Κωστάκη; Όλοι οι πραγματικοί ιατροί είναι στα μοναστήρια μαζί με τα καλά φάρμακα. Βρες μου τρόπο να μας πουν όλη τη γνώση τους για να πάψω να γράφω στιχάκια- ραβασάκια που το μόνο κοινό που έχουν με την πραγματική συνταγή είναι το…Rx! Αλήθεια, τι θα έλεγες εάν σου πρότεινα να νεκραναστήσεις το επάγγελμα του ιατρικού επισκέπτη;
Κοιτάχτηκαν στα μάτια σαν γνήσιοι αμαρτωλοί. Πήραν χαρτί και φτερό κότας για να φτιάξουν ένα καλό σχέδιο. Χμ! Το νοσοκομείο είχε γεννηθεί στο Βυζάντιο. Οι γιατροί μη ξέροντας από φάρμακα, είχαν προχωρήσει στη χειρουργική. Η πρώτη επιτυχής εγχείρηση λιθοτομίας είναι βυζαντινό επίτευγμα που αναφέρεται από έναν μεγάλο ιατρό τον Παύλο τον Αιγινήτη. Θα έστελναν λοιπόν κάποιον στα μοναστήρια. Θα έδειχνε στους μοναστηριακούς τα χειρουργικά επιτεύγματα, και θα έπαιρνε σαν αντάλλαγμα φαρμακολογικά και φαρμακευτικά επιτεύγματα. Και ποιον να στείλουν; Να στείλουν ένα ιατρό. Τι; Γιατρός με γιατρό δεν κολλάει. Άτιμα συνδικάτα! Τι θέλετε δηλαδή; Να χαθεί ο μύθος; Καλά δεν ξέρετε ότι με τη διάχυση της γνώσης πέφτουν κάστρα και παραμύθια; Όχι, όχι , αλλιώς θα το κάνουμε. Θα βάλουμε κάποιον που γνωρίζει ή θα τον δασκαλέψουμε ιατρική αλλά να μην είναι ιατρός. Τότε οι μοναχοί θα πιστέψουν ότι μέχρι να περπατήσει δέκα μέτρα θα τα εχει ξεχάσει όλα.

Έτσι κι έγινε. Νεκρανάστησαν τον ιατρικό επισκέπτη. Για να αλώσει τη βαριά πόρτα του μοναστηριού σκέφτηκαν το εξής τέχνασμα: Να πάει μέχρι το μοναστήρι πεζός. Έτσι, θα ξεχώριζε από τους άλλους. Θα φαινόταν περιπατητής και διανοούμενος. Όσο για τους άλλους….Μα ποιοί ήταν οι άλλοι; Ηταν αυτοί που προμήθευαν τα μοναστήρια με διάφορα. Ηταν αυτοί που για να φτάσουν στα μοναστήρια ήθελαν να μην κοπιάσουν. Γι αυτό και χρησιμοποιούσαν μουλάρια. Για την ακρίβεια κάθονταν επί πώλου. Γι αυτό και η Ιστορία τους έδωσε το όνομα πωλητές. Τι είπες Ακάκιε; Τι μάρκα να είναι τα μακαρόνια;

Με το τρυκ της πεζοπορίας λοιπόν οι μεσαιωνικοί ιατρικοί επισκέπτες κατάφεραν να ξεχωρίσουν από τους πωλητές και να μεταλαμπαδεύσουν τη γνώση στους ιατρούς της υπαίθρου.

Κι ύστερα ήρθαν οι Άραβες. Που έκαναν τα μοναστήρια κουλουβάχαρτα. Τα «μαγάρισαν» όλα όπως λέμε στη Χριστιανική γλώσσα. Όλα εκτός από τα βιβλία. Και ιδιαίτερα τα βιβλία των αρχαίων Ελλήνων που τα μετάφρασαν αρειμανίως. Για να τα ενσωματώσουν στη συνέχεια στα δικά τους βιβλία που πήγαν και την ιατρική και τη φαρμακευτική ένα βήμα παραπέρα. Έτσι, εμφανίζεται στο προσκήνιο η Ελληνοαραβική βιβλιογραφία. Ουπς! Mergers & acquisitions που θα λέγατε κι εσείς μικροί μου μπιζναδόροι!

Όσο για τους ιατρικούς επισκέπτες, το επάγγελμα καλά κρατούσε. Γιατί οι Άραβες επιθυμούσαν τη μετάδοση της γνώσης στο όνομα του Αλλάχ, γιατί η γνώση στο κοράνι αποτελεί συστατικό της θέωσης. Με άλλα λόγια, στο Ισλάμ, όποιος αυξάνει και μεταδίδει τη γνώση γίνεται άγιος. Για δες! Λες να περιμένουμε να μπει η Τουρκία στην ΕΟΚ μπας και αναβαθμιστεί κι εμάς το επάγγελμα μας;

Γιατί εδώ που τα λέμε μικροί μου μπισναδόροι εσείς με τη γνώση δεν τα πάτε καλά. Γιατί εάν τα πηγαίνατε, θα μας προετοιμάζατε καλύτερα για το αύριο αντί να μας μιλάτε για τον άρτον ημών τον επιούσιον. Αλήθεια μικρά μου "χριστιανόπουλα" έχετε σκεφτεί ποτέ τι θα συμβεί εάν απελευθερωθεί η αγορά των generics; Τι competencies & skills θα έχουν αυτοί που δουλεύουν σε original προϊόντα και τι competencies & skills αυτοί που δουλεύουν σε generics προϊόντα; Αν δεν μου έχετε έτοιμη απάντηση, μη παραξενεύεστε που γίνομαι Τούρκος από θυμό.

Τέλος πάντων διάλειμμα κάνουμε, να μην το προχωρήσω γιατί βλέπω ότι η κόλλα χαρτιού μου και ο χρόνος σας αρχίζουν να τελειώνουν. Να το συντομεύσω λοιπόν. Η τύχη του επαγγέλματος του ιατρικού επισκέπτη χάνεται στην Ευρώπη από τότε που ο βασιλιάς Φρειδερίκος ο Β της Σαρδηνίας με νομοθετικό διάταγμα το 1271 διαχωρίζει επίσημα για πρώτη φορά στην παγκόσμια ιστορία το επάγγελμα του ιατρού από το επάγγελμα του φαρμακοποιού. Φαίνεται ότι για μια μεγάλη περίοδο της ιστορίας οι φαρμακοποιοί ήταν ταυτόχρονα και ιατρικοί επισκέπτες. Δεν είναι σίγουρο όμως.

Εκείνο όμως που μπορούμε να πούμε με σιγουριά, είναι ότι το επάγγελμα ξαναεμφανίζεται δυναμικότατα τον 19ο αιώνα, τότε που γεννήθηκε η φαρμακοβιομηχανία. Το πρώτο γνωστό παράδειγμα σύγχρονου πια μεντικαλάνθρωπου που προτίμησε να έρθει σε εμάς ήταν ο Felix Hoffmann. Μάλιστα. Ο άνθρωπος που ανακάλυψε την ασπιρίνη στα εργαστήρια της Bayer, έγινε ο πρώτος διευθυντής Πωλήσ….Τι κατάρα κι αυτή! Καλύτερα να σου βγει το μάτι παρά το όνομα. Φτου κι απ’την αρχή! Ο Felix Hoffmann λοιπόν έγινε ο πρώτος διευθυντής επιστημονικής ενημέρωσης με πτυχίο, και μάλιστα με πτυχίο που δεν είναι συνυφασμένο με οικονομικές σπουδές!

Το επάγγελμα του ιατρικού επισκέπτη όμως έφτασε στο απόγειο του στον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο. Στην Αμερική. Κι αυτό γιατί εκεί παράχθηκε ένα φάρμακο που έμελλε να αλλάξει την έκβαση του πολέμου. Όχι, δεν ήταν πολεμικό αέριο. Ούτε ορρός της αλήθειας. Ούτε μεταλλαγμένο βακτηρίδιο. Ούτε αφροδισιακό. Ήταν απλά η πενικιλλίνη. Ναι, καλά το βλέπετε η πενικιλλίνη. Είχε ανακαλυφθεί είδη από τον Fleming. Οι Florey & Chain βρήκαν τρόπο να το παράγουν μαζικά. Έμενε να βρεθεί ο φορέας: Ηταν η αμερικανική εταιρεία Pfizer. Τι είπατε; Ζηλεύετε; Γιατί εσείς δεν έχετε φαρμάκαρους; Πως είπατε; Πώς τολμώ να μιλάω με θαυμασμό για τη Pfizer ενώ δουλεύω σε άλλη εταιρεία; Λοιπόν ακούστε "χριστιανόπουλα" μου. Επειδή ανεβαίνετε στο βήμα και εκσφενδονίζετε μύδρους εναντίον του ανταγωνισμού, σας παρακαλούμε πολύ να μη μας περνάτε για ηλίθιους. Ένα πράγμα που μαθαίνει κανείς στο πανεπιστήμιο είναι ότι αποτελεί τιμή για κάποιον να έχει ανταγωνισμό. Τσάκα - τσάκα αυτό σημαίνει ότι είναι σημαντικός. Δεν μας ενοχλεί εμάς τους …. Ε.Ι.Σ (μήπως το μπερδεύετε με ΗΣΑΠ;) ο ανταγωνισμός. Είναι τιμή για εμάς γιατί απλούστατα αποτελεί πρόκληση για να φτιαχτούν ακόμα καλύτερα φάρμακα από τις εταιρείες μας. Μας ενοχλούν όμως οι πωλήσεις του. Μας ενοχλεί να μας παίρνει τους πελάτες μας. Αλλ αυτά είναι ψιλά γράμματα για σας, n’ est ce pas?

Σας λέω το λοιπόν, ότι όταν η Pfizer κατάφερε να φτιάξει αρκετά κιλά πενικιλλίνης υπήρχε το εξής ιδιόμορφο πρόβλημα: Όλοι οι ιατροί βρίσκονταν στα πεδία των μαχών ή στα νοσοκομεία που βρίσκονταν κοντά στις μάχες. Ποιος θα τους ενημέρωνε για την πενικιλλίνη; Το έργο αυτό το ανέλαβαν εθελοντικά και χωρίς εισαγωγικά οι ιατρικοί επισκέπτες της εταιρείας. Οι οποίοι όχι μόνο πήγαν στις μάχες με το σχετικό έντυπο για όπλο και ενημέρωσαν τους ιατρούς, αλλά -κρατιέστε;- τους βοήθησαν και στο να περισυλλέξουν τα ούρα των αμερικανών στρατιωτών ουτως ώστε να εκχυλιστεί η αμεταβόλιστη πενικιλλίνη για να ξαναχρησιμοποιηθεί, μια που η εταιρεία λόγω πολέμου έπασχε στο logistics system. Ωχ! Τι ήθελα και το ανέφερα! Θα μου πείτε άσε αυτά με την ιστορία του επιστημονικού συνεργάτη, και πες μας τι έγινε με το logistics system της εταιρείας. Εντάξει. Μπήκαν κι άλλες εταιρείες στο σύστημα παραγωγής και μεταφοράς της πενικιλλίνης. Δεν ξέρω αν θα σας ικανοποιήσω ή θα σας απογοητεύσω αλλά και οι άλλες εταιρείες, χρησιμοποίησαν τους δικούς τους ιατρικούς επισκέπτες.

Μου φαίνεται ότι εάν στη συνθήκη της Γιάλτας συμμετείχαν ιατρικοί επισκέπτες ίσως ο κόσμος να ήταν καλύτερος σήμερα. Αυτό βέβαια είναι μια υπόθεση εργασίας και μόνο. Εκείνο όμως που ξέρω με σιγουριά είναι ότι ακόμα και στο μέλλον θα σας είναι δύσκολο να απαλλαγείτε από εμάς. Γιατί η ιατρική ενημέρωση απαιτεί την ανθρώπινη επαφή ως γνήσια διεργασία της συναλλακτικής επικοινωνίας. Όσο για τα μηχανάκια σας, άχρηστα είναι χωρίς εμάς. Γιατί σου δίνουν αποτελέσματα με βάση τα στοιχεία που θα τους βάλεις. Είναι γνωστό ότι ο,τι πληρώσεις παίρνεις. Τα φάρμακα του μέλλοντος θα απαιτούν 1 Mb συσσωρευμένης γνώσης για κάθε 1 kD διαφορά στο μοριακό βάρος. Εσείς θα είστε εκεί ή θα είστε…..Αναπήρων πολέμου και Μπεζαχτά γωνία; Το ίδιο βέβαια ισχύει και για εμάς. Η ανάγκη για μετάδοση γνώσης γέννησε το επάγγελμα μας. Αυτή είναι που θα το κάνει να παραμείνει και στο μεταβαλλόμενο περιβάλλον της φαρμακευτικής αγοράς.

Τώρα όμως πρέπει να σας αφήσω. Το διάλειμμα σας τελείωσε και τα κεφάλια μέσα. Αχ, καλέ για δες ποιος έρχεται….Ο άγγελος του Charlie! Ο προϊστάμενος μου! Σήμερα θα με πάει για «μοτιβάρισμα». Να με ρωτήσει δηλαδή το πώς πάνε οι πωλήσεις τρώγοντας από κοινού ψαράκι στην παραλία. Καημένε μου προϊστάμενε, τι να σου πω; Οι γιατροί έχουν πειστεί για το φάρμακο. Από εμένα. Αλλά μπορώ εγώ να αλλάξω την τιμή του; Όχι! Μπορώ να αλλάξω τη συσκευασία του; Ganz Verboten! Μήπως να βάλω 5-10 καψουλίτσες παραπάνω; Under my dead body! Καμιά εκπτωσούλα; Per la Madonna di Dio! Καμιά πιστωσούλα τουλάχιστον; Merde, non! C’est la vie! Καμιά… in vitrovivo ένδειξη έστω; Στα όπλα! Έρχονται οι μεντικαλάνθρωποι! Ε, τότε γιατί με φωνάζει συνέχεια πωλητή, μου δίνει κάρτα που λέει επιστημονικός συνεργάτης, με εκφωνεί ως ιατρικό επισκέπτη, δεν με προστατεύει όταν ακούει τη λέξη placier, παρά προσθέτει τη λέξη τσαντάς, και πάραυτα πιστεύει ότι μοτιβάρομαι όταν ακούω ότι στη δουλειά που κάνω δεν θα ξαναχρειαστώ ποτέ πια εκπαιδευση γιατί όταν θα έρθει το μέλλον στην ιατρική ενημέρωση, εγώ θα είμαι ήδη…μέσα στα γραφεία της εταιρείας, οπότε….τι θα με νοιάζει για το γίνεται έξω; Αααχ! …..Ύπνε που παίρνεις τα παιδιά……. τσάκα και τον δικό μου!!

Μια νίκη ενάντια στον καρκίνο του Παγκρέατος με σύμμαχο τη φύση

Ένα προβληματικό δίκτυο αρτηριών μπορεί να είναι η εξήγηση στο γιατί κάποιοι άνθρωποι με καρκίνο στο πάγκρεας δεν είναι επιδεκτικοί στις χημειοθεραπείες. Σύμφωνα όμως με ερευνητές του οργανισμού Cancer Research UK ο καρκίνος στο πάγκρεας μπορεί εύκολα να εξαπλωθεί ανεξάρτητα με την κατάσταση του δικτύου των αρτηριών.

Στην ίδια έρευνα παρουσιάστηκαν στοιχεία σχετικά με την συχνή αναποτελεσματικότητα της φαρμακευτικής αγωγής για τον καρκίνο του παγκρέατος. Οι διαγνώσεις για καρκίνο στο πάγκρεας φτάνουν τις 230.000 το χρόνο παγκοσμίως. Συχνά εξαπλώνεται γρήγορα, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις δεν είναι δυνατόν να διαγνωστεί μέχρις ότου φτάσει σε προχωρημένο μη εγχειρήσιμο στάδιο.

Οι ερευνητές χρησιμοποιώντας ποντίκια γενετικά σχεδιασμένα ώστε να αναπτύξουν καρκίνο στο πάγκρεας ανακάλυψαν πως οι όγκοι στα ζώα δεν εξαπλώνονται μέσω των αρτηριών παρά σε πολύ μικρό βαθμό. Το ίδιο παρατηρήθηκε και στους ανθρώπους.

Αυτή η ανακάλυψη αφήνει να εννοηθεί πως λόγω της μικρής εξάρτησης του καρκίνου του παγκρέατος από το δίκτυο των αρτηριών, τα φάρμακα που υπάρχουν μέσα στο αίμα του ασθενή είναι πιο δύσκολο να επηρεάσουν τον όγκο. Επιπλέον η ανακάλυψη ίσως εξηγεί γιατί ο καρκίνος στο πάγκρεας δεν ανταποκρίνεται στους αποκαλούμενους VEGF inhibitors, ένα καινούριο είδος φαρμάκων που κατά το επιστημονικό περιοδικό Science "σκοτώνουν" τον όγκο περιορίζοντας την ποσότητα του αίματος που φτάνει ως αυτόν.

Μετά από την διαπίστωση των ερευνητών πως ο καρκίνος στο πάγκρεας σε σχέση με καρκίνους άλλων οργάνων δεν εξαρτάται ιδιαίτερα από την ποσότητα του αίματος για να αναπτυχθεί οι ερευνητές θεωρούν πως οι καινούριες φαρμακευτικές θεραπείες όπως το πειραματικό IPI-926 θα παίξουν πολύ σημαντικό ρόλο στην αντιμετώπιση αυτού του τύπου καρκίνου.

Οι ανακαλύψεις αυτές θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε πιο αποτελεσματικές θεραπείες για έναν από τους πιο θανάσιμους καρκίνους, αυτόν από τον οποίον μόλις ένα 3% επιβιώνει για 5 ή παραπάνω χρόνια", δήλωσε ο ερευνητής του Cancer UK's Cambridge Research Institute David Tuveson, που συμμετείχε στη μελέτη.

"Έχουμε ενθουσιαστεί με την έρευνα αλλά είναι ακόμα νωρίς. Πρέπει να σιγουρευτούμε ότι είναι ασφαλές για τον άνθρωπο προτού προσθέσουμε το καινούριο συστατικό στη συνηθισμένη φαρμακευτική θεραπεία", συνέχισε ο Tuveson. O Dr. Lesley Walker, που χρηματοδότησε την έρευνα δήλωσε από το Cancer Research UK: "Εάν αυτά τα αποτελέσματα παραμείνουν σταθερά στις μελλοντικές έρευνες, ελπίζουμε πως οι επιστήμονες θα καταφέρουν να κάνουν καλύτερη χρήση των υπαρχόντων φαρμάκων αλλά και να αναπτύξουν μια ευρεία γκάμα θεραπειών και επιλογών ώστε οι πάσχοντες από τον καρκίνου του παγκρέατος να ζουν περισσότερο".

πηγή: Proton newsletter, τ. 237

Στο σημείο αυτό θα ήθελα να σημειώσω ότι το πειραματικό φάρμακο IPI 925 προέρχεται απο επεξεργασίας της ουσίας κυκλοπαμίνη που βρίσκεται στο φυτό Veratrum californicum που βλέπετε στη φωτογραφία(θυμάστε τα αλκαλοειδή του Βέρατρου;).Η ουσία ονομάστηκε έτσι επειδή έχει την ιδιότητα να προκαλεί κυκλοπισμό: Οι απόγονοι των εγκυων ζώων που έλαβαν την ουσία, γεννόντουσαν μέ ένα μάτι όπως ο κύκλωπας.

Η κυκλοπαμίνη (βλ. σχήμα) έχει την ιδιότητα να αναστέλλει την οδό του Hedgehog (Hedgehog signaling pathway )

Η οδός αυτή είναι ενεργή κατα τη διάρκεια της εμβρυονικής ανάπτυξης, και ριθμιζει το σχηματισμό ιστών και οργάνων. Η ενεργοποίηση της όμως κατα την ενήλικη ζωή μπορεί να οδηγήσει σε καρκινογέννεση. Μαλιστα υποστηρίζεται ότι η ενεργοποίηση της οδού αυτής μπορεί να εξηγήσει το γιατί τα προακαρκινικά κύτταρα δεν επειρεάζονται απο τη χημειοθεραπεία ή την ακτινοθεραπεία.

Ιστορία της φαρμακοοικονομίας

…αν κάποιος αρρώσταινε δεν είχε κανένα φάρμακο να πιει, να φάει, να αλειφθεί. Χωρίς αντίδοτο μαράζωνε, πριν έρθω εγώ, ο Προμηθέας, να τους δείξω πώς να αναμειγνύουν ακίνδυνα φάρμακα που τις αρρώστιες όλες θεραπεύουν….

Αισχύλου, Προμηθεύς Δεσμώτης

Κάπως έτσι ξεκίνησε τη δημόσια ζωή του η ανακάλυψη που ονομάζεται φάρμακο: Με σύγκρουση μεταξύ αυτού που το έχει στα χέρια του (θεραπευτής) και εκείνου που πρέπει να το λάβει (θεραπευόμενος). Το φάρμακο έχει την ιδιότητα να μετατρέπει το θεραπευόμενο σε θεραπευμένο, και το γεγονός αυτό γρήγορα προσέδωσε στο φάρμακο αξία.

Η μάχη για την πρόσβαση στο φάρμακο

Ο Αισχύλος στον Προμηθέα δεσμώτη μας περιγράφει γλαφυρά την κοινωνική συνιστώσα της αξίας του φαρμάκου: Το φάρμακο δίνει αξία σε εκείνον που το έχει στην κατοχή του και όχι σε εκείνον που πρέπει να το λάβει. Εκείνος που το έχει στην κατοχή του, είναι και εκείνος που αποφασίζει σε ποιόν θα το δώσει. Με σημερινή ορολογία, θα ονομάζαμε το φαινόμενο αυτό ως ανισότητα στην πρόσβαση (access) του φαρμάκου.

O ισχυρός της εποχής που περιγράφει ο Αισχύλος ήταν οι θεοί, και αντ’αυτών το ιερατείο που αποφάσιζε το ρυθμό διάχυσης της τεχνογνωσίας του φαρμάκου στους κοινούς θνητούς. Ο συντηρητικός και θεοσεβούμενος Αισχύλος περιέγραψε μέσα από το μύθο του Προμηθέα μια πραγματικότητα που συνέβαινε στα χρόνια που ακολούθησαν τους Περσικούς πολέμους: Την ανεξαρτητοποίηση της Ιατρικής, και κατά συνέπεια της φαρμακοθεραπείας από το Ιερατείο. Το τελειωτικό χτύπημα το έδωσε ο Ιπποκράτης θέτοντας τις βάσεις για την επιστημονική ιατρική (evidence based medicine). Ο Ιπποκράτης έδωσε αξία στην ιατρική συσχετίζοντας την με τον άνθρωπο και όχι με τους θεούς:

«Εκεί που υπάρχει αγάπη για τον άνθρωπο, υπάρχει και η αγάπη για την ιατρική τέχνη».

Η γέννηση της φαρμακοοικονομίας

Στα βιβλία που έγραψε ο Ιπποκράτης μεταξύ άλλων έθεσε τις βάσεις για τη διερεύνηση των κοινωνικών διαστάσεων της ασθένειας για να έρθουν μετά από 25 αιώνες οι οικονομολόγοι της υγείας και να χρησιμοποιήσουν τα εργαλεία της οικονομικής ανάπτυξης προκειμένου να μελετήσουν τις κοινωνικο-οικονομικές διαστάσεις της υγείας και του συστήματος υγείας (Υφαντόπουλος, 2006).
Ο Ιπποκράτης γνώριζε καλά ότι η εξάσκηση της Ιατρικής στα χέρια πολλών θα οδηγούσε σύντομα σε «διαφορετικές Ιατρικές» λόγω των πολλών διαφορετικών θεραπευτικών χειρισμών του ασθενή. Έτσι, στο έκτο βιβλίο των επιδημιών, δεν διστάζει και δεν παραλείπει να αναφέρει την ανάγκη ανάπτυξης μεθοδολογίας στην οργάνωση της περίθαλψης των ασθενών. Η συγκεκριμένη άποψη του Ιπποκράτη στο βιβλίο αυτό (περι τον νοσέοντα οικονομίην» θεωρείται ο θεμέλιος λίθος της επιστήμης της φαρμακοοικονομίας.
Η μεταβολή της Ιατρικής από θεοκρατική σε ανθρωποκεντρική, φαίνεται ότι της επέτρεψε μεταξύ άλλων να χρησιμοποιηθεί ως μονάδα μέτρησης αξιών: Ο Ξενοφώντας στον Οικονομικό προσπαθεί να αποδείξει ότι η νεοσύστατη επιστήμη της οικονομίας έχει υπόσταση και αξία, επειδή μπορεί να συγκριθεί με την αξία της Ιατρικής:

….Ήκουσα δε ποτέ αυτού και περί οικονομίας τοιάδε διαλεγόμενου. Ειπέ μοι έφη ω Κριτόβουλε, άρα γε η οικονομία επιστήμης τινός όνομα εστίν ώσπερ η Ιατρική…..

Οι συγκρούσεις για την για την πρόσβαση στο φάρμακο

Η τεράστια κοινωνική συνιστώσα της αξίας του φαρμάκου, κατέρρευσε εν ριπή οφθαλμού με την έλευση του Χριστιανισμού. Και τούτο διότι σύμφωνα με τη Χριστιανική παράδοση, ο Χριστός θεράπευσε τους ανθρώπους χωρίς να χρησιμοποιήσει φάρμακα. Γι αυτό και οι πρώτοι Χριστιανοί θεωρούσαν αμαρτία τη λήψη φαρμάκων διότι θεωρήθηκε ως έλλειμμα πίστης σε Αυτόν.

Έτσι, το φάρμακο έμελλε να συγκρουστεί για άλλη μια φορά με τη θρησκεία στο όνομα της κοινωνικής του αξίας. Το φάρμακο όμως κατάφερε να νικήσει στη σύγκρουση αυτή με τη βοήθεια του Μ. Βασιλείου, ο οποίος με τη θεολογική του συμβολή έδωσε τη λύση στην ηθική αποδοχή της λήψης φαρμάκων: Εφόσον η ζωή του ανθρώπου ανήκει στο Δημιουργό του, απαγορεύεται να την απολέσει. Ο ίδιος ο Δημιουργός έδωσε στον άνθρωπο τα φυτά για να τα εκμεταλλεύεται. Συνεπώς, η λήψη φυτών (δρογών) για τη διάσωση της ζωής του ανθρώπου αποτελεί θεάρεστο έργο. Ο ίδιος ο Μ. Βασίλειος προώθησε την ιδέα του ιδρύοντας τα πτωχεία τα οποία είναι τα πρώτα Νοσοκομεία με τη δομή που σήμερα έχουμε κατά νου. Την ίδια στιγμή μαζί με τους υπόλοιπους πατέρες της εκκλησίας μας, περιγράφει τα κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα της εποχής του, και διατυπώνει τις δοξασίες του για την εργασία και την κατανομή των αγαθών. Τα πτωχεία όμως δημιούργησαν για άλλη μια φορά ανισότητα ως προς την πρόσβαση στο φάρμακο διότι εκεί κατάφευγαν οι χριστιανοί και όχι οι Εθνικοί: Οι Ρωμαίοι δεν πίστευαν τόσο στην ατομική ιατρική όσο στη δημόσια υγιεινή. Οι περισσότεροι ιατροί ήταν Έλληνες οι οποίοι είχαν στο μεταξύ εκχριστιανιστεί. Έτσι, η τεχνογνωσία του φαρμάκου και επομένως η κοινωνική του αξία βρισκόταν στα χέρια των χριστιανών.

Η πρώτη φαρμακοοικονομική ενέργεια: Η νομική θέσπιση του επαγγέλματος του φαρμακοποιού

Και ενώ με την επικράτηση του χριστιανισμού, αποκαταστάθηκε η κοινωνική αξία του φαρμάκου, μια άλλη σφοδρή σύγκρουση έμελλε να το ταλαιπωρήσει απειλώντας την ίδια του την ύπαρξη. Πρόκειται για τη σύγκρουση για την επιστημονική συνιστώσα της αξίας του φαρμάκου. Η σύγκρουση αυτή ήταν εξαιρετικά δομημένη: Το φάρμακο για να αποκτήσει αυτούσια επιστημονική αξία έπρεπε να απομακρυνθεί από τη σκιά που το κάλυπτε: Τη σχέση μεταξύ θεραπευτή και θεραπευόμενου η οποία ήταν βασισμένη επάνω σε μία φαινομενικά διαφορετική αξία: Την οικονομική. Η οικονομική αξία του φαρμάκου δεν ήταν τίποτα περισσότερο από το άθροισμα της κοινωνικής και της επιστημονικής συνιστώσας του, και αυτό το γνώριζαν πολύ καλά οι ιατροί του Μεσαίωνα. Το 1371, ο βασιλιάς Φρειδερίκος Β της Σικελίας & κάτω Ιταλίας αντιλήφθηκε το «χάρισμα» αυτό των ιατρών: Χρέωναν τους ασθενείς τους τόσο για τη διάγνωση όσο και για την παρασκευή του φαρμάκου. Έτσι, ήταν πολύ εύκολο για το γιατρό να διαγνώσει ψευδώς κάποιον ως ασθενή , ούτως ώστε να του συνταγογραφήσει φάρμακο το οποίο ο ίδιος το παρασκεύαζε, και αμειβόταν γι αυτό!

Ο Φρειδερίκος ο Β με νομοθετικό διάταγμα διαχωρίζει το επάγγελμα του ιατρού από το επάγγελμα του φαρμακοποιού απαγορεύοντας στους φαρμακοποιούς να διαγνώσκουν και στους ιατρούς να παρασκευάζουν φάρμακα. Έτσι, η νομιμοποίηση του επαγγέλματος του φαρμακοποιού ήταν η πρώτη σοβαρή ιστορικά φαρμακοοικονομική ενέργεια.

Η πολιτική αριθμητική του φαρμάκου

Στα χέρια πια των φαρμακοποιών, το φάρμακο σταδιακά άρχισε να απαλλάσσεται από το άγχος της σωστής παρασκευής, και σε αυτό συνέβαλε η δημοσίευση των πρώτων φαρμακοποιιών. Πάραυτα η επιστημονική του αξία εξακολουθούσε να βάλλεται τόσο από τη σύγκρουση του με ξεπερασμένες θεραπευτικές μεθόδους, όσο και από την λανθασμένη του χρήση από τους ιατρούς. Η μάχη αυτή έμελλε να είναι εξαιρετικά σφοδρή λόγω του γεγονότος ότι το φάρμακο θα έπρεπε να συγκρουστεί με το χειρότερο του εαυτό: Το placebo. Η σύγκρουση αυτή ξεκίνησε το 1630 από τον άνθρωπο που ανακάλυψε τον αναλυτικό ζυγό: Τον J.B. Von Helmont (1579-1644).

Στο κλασσικό του σύγγραμμα Oriatrike, o Helmont προκάλεσε τους κομπογιαννίτες να συγκρίνουν την αποτελεσματικότητα των μεθόδων τους με τις δικές του, ως προς την αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια, αποτελώντας στην ουσία τον πρόδρομο της δημιουργίας εναλλακτικών λήψεων αποφάσεων στο χώρο της θεραπευτικής (decision trees).
Τις απόψεις του Helmont φαίνεται ότι τις γνώριζε ένας έξοχος επιδημιολόγος & οικονομολόγος, ο William Petty (1623-1687). Επηρεασμένος από τη σκέψη Bacon, εισήγαγε την πειραματική έρευνα στην επιστήμη (πολιτική αριθμητική). Αναγνώριζε ωστόσο την αδυναμία διεξαγωγής ελεγχόμενων πειραμάτων στις κοινωνικές επιστήμες.

Στο σύγγραμμα του de Verbum Sapienti, παρουσιάζει μια διεπιστημονική και συνάμα ολιστική προσέγγιση των θεμάτων υγείας. Ο Petty χρησιμοποίησε την πολιτική αριθμητική σε συνδυασμό με τη στατιστική την επιδημιολογία και την οικονομία, για να καταγράψει την κατάσταση υγείας και τις συνθήκες διαβίωσης στο Λονδίνο, συγκρίνοντας το με το Παρίσι ως προς τα θέματα αυτά.

Η σύγκρουση για την επιστημονική αξία του φαρμάκου

Λίγο αργότερα, στο Προεπαναστατικό Παρίσι, το φάρμακο θα κερδίζει την πρώτη του μάχη με το placebo: Θορυβημένος από τα παράπονα των υπηκόων του για τη δράση των μαγνητιστών (ισχυρίζονταν ότι θεραπεύουν τον πόνο με τη χρήση μαγνητών) ο Λουδοβίκος ανέθεσε σε μια επιστημονική & οικονομική επιτροπή την εκπόνηση μελέτης αποτελεσματικότητας των μαγνητιστών. Η επιτροπή απαρτιζόταν από τον πρεσβευτή των ΗΠΑ στη Γαλλία και φυσικό επιστήμονα Benjamin Franklin (πρόεδρος) τον χημικό Antoine Lavoisier (οικονομικός επίτροπος) και τον εφευρέτη της Γκιλοτίνας Francois Guillotine (εκτελεστικός επίτροπος). Ο Φραγκλίνος ανακοινώνοντας στο Βασιλιά τα αποτελέσματα της μελέτης, χρησιμοποίησε την παροιμιώδη φράση: My Lord it is only placebo!

Η ανακάλυψη του φαινόμενου placebo υπήρξε ακρογωνιαίος λίθος στην μάχη για την ανύψωση της επιστημονικής αξίας του φαρμάκου. Προς αυτή την κατεύθυνση συνέβαλαν οι εργασίες των παρακάτω επιστημόνων:
· A. Markov: Μαθηματικός, δημιούργησε το 1886 τα μοντέλα λήψης αποφάσεων
· W.H.R Rivers: Εισήγαγε την έννοια της διπλής τυφλής δοκιμής
· Austin Bradford Hill: Εισήγαγε την έννοια της τυχαιοποίησης (randomization)

· H.K.Beecher: Ανέλυσε πάνω από 25 μελέτες και βρήκε ότι περίπου το 1/3 των ασθενών αυτών είχε βελτιωθεί χάρη στο «φαινόμενο placebo». Αυτό οδήγησε στην επαναξιολόγηση δεκάδων φαρμάκων και τον προσεκτικότερο σχεδιασμό των μελετών.

· Harry Gold: Δημοσίευσε την πρώτη διπλή τυφλή τυχαιοποιημένη μελέτη της στρεπτομυκίνης έναντι του placebo.

· Karl Pearson: Εισήγαγε την έννοια της μετα-ανάλυσης.


από τη σύγκρουση των αξιών του φαρμάκου στα οικονομικά της υγείαςΔεν νοείται φαρμακο-οικονομική αξιολόγηση του φαρμάκου χωρίς να υπάρχει η κλινική του αξιολόγηση. Οι παραπάνω επιστήμονες με την εργασία τους επανέφεραν την επιστημονική συνιστώσα της αξίας του φαρμάκου στις αντικειμενικές της διαστάσεις. Όσο για την κοινωνική συνιστώσα της αξίας του, είχαν μεριμνήσει τόσο οι πόλεμοι του 19ου και του 20ου αιώνα όσο και οι επιστημονικές του επιτυχίες στην αντιβίωση, τις καρδιοαγγειακές και τις ψυχικές παθήσεις μέσα στο πρώτο ήμισυ του 20ου αιώνα. Είχε έρθει η ώρα για την αποτίμηση της οικονομικής του αξίας μέσα στα συστήματα υγείας που χρησιμοποιούταν.
Τα συστήματα υγείας εξετάζονταν από τους οικονομολόγους με διαφορετική προσέγγιση ανάλογα με την οικονομική σκέψη την οποία πρέσβευαν. Διακρίνονται 4 σχολές:

Η σχολή των φιλελευθέρων

Σύμφωνα με τη σχολή αυτή η υγεία αποτελεί ένα ιδιωτικό αγαθό. Εκπρόσωποι της σχολής, οι Less & Jewkes.

Η σχολή των Μαρξιστών

Οι Μαρξιστές είναι οι πρώτοι που μίλησαν για το φαινόμενο της ταξικής ανισότητας στην υγεία. Κυριότερος εκπρόσωπος τους υπήρξε Ο Ivan Illich, ο οποίος χρησιμοποίησε μαρξιστική ανάλυση για να διατυπώσει τη θεωρία του για τον μονοπωλιακό έλεγχο του συστήματος υγείας από τους ιατρούς. Ο Illich υποστήριξε ότι η άσκηση της ιατρικής, ιδίως στις καπιταλιστικές χώρες έχει πάρει διαστάσεις επιδημίας την οποία ονόμασε ιατρογένεση (από τις λέξεις <ιατρός> + <γένεση>). Αναγνώρισε τρεις μορφές ιατρογένεσης: Την κλινική, την κοινωνική και την πολιτιστική. Η κάθε μία αποβλέπει στην εγκαθίδρυση και επιρροή του ιατρικού ρόλου στην κοινωνία και στο σύστημα υγείας, η οποία διαμορφώνεται στο τέλος σε ιατρικό μονοπώλιο.

Η σχολή των Κεϋνσιανών

Σύμφωνα με τη σχολή αυτή η υγεία αποτελεί ένα κοινωνικό αγαθό, και για το σκοπό αυτό θα πρέπει να υπάρχει κρατικός παρεμβατισμός που να μεριμνά για την μη-απώλεια του. Στη σχολή αυτή υπάγεται ο Brian Abel-Smith, ο οποίος υπήρξε ένας από τους πρωτοπόρους της κοινωνικής & οικονομικής σκέψης στο χώρο της υγείας. Το έργο του χαρακτηρίζεται από την διεπιστημονική προσέγγιση στην προσπάθεια για καλύτερη πρόσβαση των φτωχών στα εκάστοτε υγειονομικά συστήματα Με το έργο του, ο Brian Abel-Smith συνέβαλε ουσιαστικά στη μεταρρύθμιση των συστημάτων υγείας σε πολλές χώρες της υφηλίου.

Η σχολή των Νεοκλασσικών

Οι οικονομολόγοι της σχολής αυτής ασχολούνται με την υγεία στη βάση του νόμου της προσφοράς και της ζήτησης των αγαθών και των συντελεστών παραγωγής. Στο σημείο αυτό αξίζει να αναφερθούμε στον Νομπελίστα οικονομολόγο Kenneth Arrow του οποίου η συμβολή στα οικονομικά της υγείας υπήρξε καθοριστική. Ο Arrow χρησιμοποίησε τις μεθόδους της τόσο της Νεοκλασσικής όσο και της Κευνσιανής σχολής για να διερευνήσει τα χαρακτηριστικά της ελεύθερης αγοράς στον τομέα της υγείας, και να υποστηρίξει την ανάγκη κάποιας μορφής κρατικής παρέμβασης ώστε να επιτευχθεί ένα κοινωνικά άριστο επίπεδο:

Όταν η ελεύθερη αγορά αποτυγχάνει να επιτύχει ένα άριστο επίπεδο, η κοινωνία θα πρέπει να αναγνωρίσει το κενό αυτό, και οι κοινωνικοί θεσμοί που βρίσκονται εκτός ελεύθερης αγοράς θα πρέπει να αναπτυχθούν ώστε να γεφυρώσουν αυτό το κενό…...
American Economic Reviews, 1963

Η ανάπτυξη της εφαρμοσμένης φαρμακοοικονομίας

Η συνολική αποτίμηση των συστημάτων υγείας από τους οικονομολόγους της υγείας, δημιούργησε την ανάγκη του οικονομικού προσδιορισμού της κοινωνικής και επιστημονικής αξίας του φαρμάκου στα συστήματα αυτά. Έτσι, το 1971, ο Torrance στάθμισε την αύξηση της διάρκειας της ζωής σε σχέση με την ποιότητα της. O Torrance εισήγαγε στην ανάλυση του το δείκτη των ποιοτικώς προσαρμοσμένων ετών ζωής (QALY’S). Στην ουσία ο Torrance βρήκε ένα τρόπο για την οικονομική αξιολόγηση της χρησιμότητας ενός φαρμάκου. (Με τον όρο χρησιμότητα ορίζεται η ικανότητα ενός αγαθού ή μιας υπηρεσίας να καλύπτει ανάγκες και να ικανοποιεί τις προτιμήσεις των καταναλωτών).
Το 1972 οι Reynel & Reynel μέσα από μία κλινική μελέτη, ανακαλύπτουν τη σχέση κόστους – οφέλους δίνοντας τον παρακάτω ορισμό: Συμφέρουσα, ονομάζεται μία θεραπευτική παρέμβαση της οποίας το όφελος σε χρηματικό κέρδος είναι μεγαλύτερο από το κόστος της.
Το 1978, οι φαρμακοποιοί McGhan, Rowland, και Bootman για να αξιολογίσουν τα διαφορετικά δοσολογικά πρωτόκολλα των αμινογλυκοσιδών στην αντιμετώπιση ασθενών με σοβαρά εγκαύματα, εισήγαγαν τις έννοιες της σχέσης κόστους-οφέλους (cost–benefit) & κόστους –αποτελεσματικότητας του φαρμάκου. (cost-effectiveness) Τα αποτελέσματα της μελέτης τους δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό American Journal of Hospital Pharmacy.

Αντί επιλόγου

Σήμερα, η φαρμακοοικονομία επεμβαίνει δυναμικά από τα πρώτα στάδια της γένεσης ενός φαρμάκου. Οι φαρμακο-οικονομικές παράμετροι ενός φαρμάκου λαμβάνονται από τα κεντρικά των εταιρειών εξίσου σοβαρά με τις φαρμακοδυναμικές και φαρμακοκινητικές παραμέτρους. Ίσως τελικά η φαρμακοοικονομία ακολουθεί μια δική της σύγκρουση, ανεξάρτητη πια από τις συγκρούσεις του ίδιου του φαρμάκου: Τη σύγκρουση του caring, not only curing.
Και μόνο από το ήμισυ της λέξης (φαρμακο-) καταλαβαίνει κανείς ότι η φαρμακευτική δεν έχει τίποτε να φοβηθεί από τη φαρμακο-οικονομία. Οι φαρμακοποιοί όμως έχουν: Τον κίνδυνο να μην καταλάβουν ποτέ ότι η φαρμακοοικονομία είναι και δικό τους παιδί, και ως εκ τούτου, οφείλουν να την καταλάβουν, να την συμπεριλάβουν στις σπουδές τους και να την υπερασπίζονται. Διαφορετικά δεν θα μπορούν στο μέλλον να ισχυρίζονται ότι… η υγεία είναι κάτι πολύ σοβαρό για την αφήσουν σε οικονομολόγους να τη διαχειρίζονται. Κι ούτε θα μπορούν να αντιδράσουν βλέποντας τους οικονομολόγους της υγείας να μετατρέπονται σε placebo φαρμακοποιούς προκειμένου να τη διαχειριστούν.

Νέος τρόπος χορήγησης L-DOPA

Νέα δεδομένα σε ότι αφορά στην ποιότητα ζωής χιλιάδων ασθενών που πάσχουν από την νόσο του πάρκινσον σε προχωρημένα στάδια δίνει μία νέα φαρμακευτική θεραπεία που ανακοινώθηκε στη διάρκεια των εργασιών του 23ου Ετήσιου Πανελληνίου Συνεδρίου Ελλήνων Νευρολόγων. "Πρόκειται για μία νέα επεμβατική μέθοδο συνεχούς έγχυσης λεβοντόπα στο λεπτό έντερο, με την βοήθεια αντλίας, μετά την διενέργεια γαστροστομίας", τόνισε ο Πρόεδρος της Ελληνικής Νευρολογικής Εταιρείας, Κωνσταντίνος Σιτζόγλου. Η μέθοδος αυτή της Συνεχούς Ντοπαμινεργικής Διέγερσης του Eγκεφάλου ξεκίνησε από Σκανδιναβούς ερευνητές οι οποίοι κατάφεραν να χορηγήσουν σε χρόνιους Παρκινσονικούς ασθενείς με σοβαρές κινητικές διαταραχές, λεβοντόπα σε υγρή μορφή κατευθείαν στο λεπτό έντερο, παρακάμπτοντας το στομάχι, με αποτέλεσμα την ταχύτερη δημιουργία σταθερών επιπέδων λεβοντόπα στο αίμα.
"Τα αποτελέσματα της Συνεχούς Ντοπαμινεργικής Διέγερσης του Eγκεφάλου υπήρξαν εντυπωσιακά, επιτρέποντας στους ασθενείς την μετάβαση από την αναπηρία σε μια πιο φυσιολογική ζωή καθιστώντας τους ταυτόχρονα ικανούς να αντεπεξέρχονται στις καθημερινές τους ανάγκες, χωρίς την βοήθεια του στενού τους περιβάλλοντος", υπογράμμισε ο Πρόεδρος, κ. Σιτζόγλου. Η φαρμακευτική αυτή μέθοδος αποτελεί θεραπεία εκλογής στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες και πρόσφατα εφαρμόζεται και στην Ελλάδα σε επιλεγμένα κέντρα, με πάρα πολύ ικανοποιητικά αποτελέσματα.

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ

Το σύστημα Duodopa αποτελείται από τα φάρμακα levodopa/carbidopa 4:1, σε μορφή γέλης και από μια φορητή αντλία χορήγησης (ζυγίζει περίπου 500 gr μαζί με τις μπαταρίες και την κασέτα με το φάρμακο, καθώς και το υλικό της γαστροστομίας).

Το σύστημα Duodopa επιτυγχάνει σταθερή συγκέντρωση του φαρμάκου στον εγκέφαλο, διεγείροντας τους υποδοχείς της ντοπαμίνης. Ανακουφίζεται έτσι ο παρκινσονικός ασθενής του τελικού σταδίου από την έντονη δυσκινησία ή υπερκινησία, δυσκαμψία, τρόμο, αστάθεια αλλά και τα μη κινητικά συμπτώματα που εμφανίζονται κατά τη διάρκεια της εξέλιξης της νόσου. Η επιλογή των ασθενών γίνεται από τον νευρολόγο, σύμφωνα με συγκεκριμένα κριτήρια για την καταλληλότητα εισόδου στην θεραπεία του ασθενούς. Η εισαγωγή στην θεραπεία γίνεται σε 2 φάσεις:

Φάση ελέγχου: απαιτεί εισαγωγή στο νοσοκομείο για τοποθέτηση ρινογαστρικού σωλήνα και τιτλοποίηση της δόσης, με σκοπό την εξατομίκευσή της και τον έλεγχο της ανταπόκρισης στη θεραπεία (3-5 ημέρες).

Φάση Μόνιμης Θεραπείας: γίνεται με την βοήθεια εντερικού καθετήρα που τοποθετείται στη νήστιδα μέσω γαστροστομίας και ο ασθενής επιστέφει στην οικία του. Η αντλία τίθεται σε λειτουργία με συγκεκριμένες δόσεις για κάθε ασθενή (πρωινή δόση - δόση συνεχούς έγχυσης για περίπου 16 ώρες την ημέρα, ενώ σε περίπτωση που αυτό απαιτούν οι περιστάσεις από τις δραστηριότητες του ασθενούς, υπάρχει η δυνατότητα επιπλέον δόσης (extra) καθώς και παράτασης της συνεχούς έγχυσης του φαρμάκου). Το βράδυ ο ασθενής μπορεί να αποσυνδέσει την αντλία ξεπλένοντας τον σωλήνα με νερό βρύσης. Η αντλία δεν επηρεάζει άλλες ηλεκτρονικές συσκευές και μπορεί να λειτουργεί μέσα σε αεροπλάνο ή δίπλα σε κινητά τηλέφωνα. Έτσι ο ασθενής μπορεί να επιστρέψει σε μια φυσιολογική ζωή γεμάτη δραστηριότητα που δεν υπήρχε πριν.

Στην θεραπεία της Συνεχούς Ντοπαμινεργικής Διέγερσης έχουν ενταχθεί 1.500 περίπου ασθενείς σε 18 χώρες στην Ευρώπη (ξεκινώντας από την Σουηδία - πρώτη εφαρμογή από το 2003). Στην Ελλάδα πρόσφατα έχουν ξεκινήσει δύο κέντρα, ένα στην Αθήνα (Α' Θεραπευτήριο ΙΚΑ) και ένα στην Θεσσαλονίκη (Νοσ. Παπανικολάου) και πρόκειται να ακολουθήσουν και άλλα σε Αθήνα, Ηράκλειο και Λάρισα.
L-DOPA
Όπως αναφέρθηκε στο συνέδριο,ο επιπολασμός της νόσου του πάρκινσον κυμαίνεται από 100-200 ανά 100.000 πληθυσμού, με την αύξηση όμως του χρόνου επιβίωσης αναμένεται ότι θα αυξηθεί κατά πολύ ο αριθμός των παρκινσονικών ασθενών. Η L-Dopa παραμένει ο ακρογωνιαίος λίθος της θεραπείας της νόσου. Βελτιώνει όλα τα συμπτώματα της νόσου και προσφέρει καλύτερη ποιότητα ζωής στους ασθενείς. Η ευεργετική της δράση όμως τελειώνει μετά 3-5 έτη με την εμφάνιση σοβαρών παρενεργειών. Η συνεχής ολοήμερη βελτίωση των συμπτωμάτων διακόπτεται από περιόδους ακινητοποίησης (φαινόμενο on-off) Παράλληλα, στην περίοδο με καλή κινητικότητα παρουσιάζονται ακούσιες κινήσεις. Για το λόγο αυτό η λεβοντόπα δεν θα πρέπει να χορηγείται στα πρώτα στάδια της νόσου.

Πηγή : Proton Newsletter

Ο καλός, ο κακός, και ο marketer

Δεκάδες δημοσιεύσεων για το marketing του φαρμακείου έρχονται καθημερινά στην επιφάνεια. Οι δημοσιεύσεις αυτές είτε αποτελούν μια βιβλιογραφική ανασκόπηση των τάσεων του σύγχρονου καταναλωτικού μάρκετινγκ, είτε προσπαθούν να δώσουν κάποιες πρακτικές συνταγές επιτυχίας επί των πωλήσεων στους φαρμακοποιούς.
Κατά την γνώμη μου και οι δύο κατηγορίες δημοσιεύσεων είναι επιεικώς ατυχείς για 4 λόγους:

• Οι συγγραφείς τους είτε δεν είναι φαρμακοποιοί, είτε δεν έχουν δουλέψει ποτέ σε φαρμακείο.
  
• Υπάρχει ένα βαθύ βιβλιογραφικό κενό στην βιβλιογραφία του marketing τού φαρμάκου, γεγονός που αναγκάζει τους συγγραφείς να υποθέτουν και όχι να στοιχειοθετούν-επιβεβαιώνουν.
  
• Υπάρχει ένας βαθύς διαχωρισμός ανάμεσα στο φαρμακευτικό και το καταναλωτικό marketing που οι συγγραφείς συστηματικά αγνοούν: Το ότι ο πελάτης του φαρμακείου έχει όνομα, επώνυμο, σάρκα, οστά, και διεύθυνση.

Το πρόβλημα στο marketing του φαρμακείου δεν ξεκινάει από τα προϊόντα και τους πελάτες, αλλά από την αντίληψη του φαρμακοποιού για το ρόλο του. Πώς να κρατήσεις ή να προσελκύσεις πελάτες στο φαρμακείο, εάν δεν μπορείς να αλλάξεις την αντίληψη για το επάγγελμά σου; Με μαθηματικά μοντέλα πάντως και διαγράμματα έκπτωσης-πίστωσης αυτό δεν είναι εφικτό όπως θα δούμε παρακάτω.

Οι 3 θεμελιώδεις άξονες του marketing του φαρμακείου.

Στο άρθρο αυτό θα σταθούμε τις 3 θεμελιώδεις παραμέτρους του φαρμακευτικού marketing, από τις οποίες οικοδομούνται όλες οι υπόλοιπες, και που αποτελούν το σημείο αναφοράς για τον πραγματικό επαγγελματία φαρμακοποιό που θέλει να αναπτύξει επιχειρηματικά το φαρμακείο του.
Οι παράμετροι αυτοί είναι:
1. Οπελάτης
2. Η επιχείρηση
3. Το προϊόν.

Ο πελάτης

Με τον όρο πελάτης εννοούμε ένα άτομο ή ένα σύνολο ατόμων στα οποία παρέχουμε ένα ή περισσότερα προϊόντα ή services (υποστήριξη), μέσω μιας διαδικασίας που λέγεται συναλλαγή (transaction).
Σε απλούς οικονομικούς όρους, κάθε συναλλαγή θα πρέπει να επιφέρει οφέλη σε κάθε μέλος, δηλαδή τόσο στον φαρμακοποιό, όσο και στον πελάτη.
Με τον όρο ασθενή, εννοούμε εκείνον τον πελάτη ο οποίος περιμένει από την συναλλαγή το συγκεκριμένο όφελος της βελτίωσης της υγείας του και της ποιότητας ζωής του, μέσω εξειδικευμένων προϊόντων και συγκεκριμένων services, που του παρέχει ο φαρμακοποιός.
Θα μιλήσουμε για τα services αυτά παρακάτω, αφού πρώτα αναλύσουμε τις σύγχρονες τάσεις του Marketing στα θέματα των πελατών.

Σήμερα λοιπόν παραδεχόμαστε ότι ο πελάτης του φαρμακείου έχει ονοματεπώνυμο. Αυτό πρακτικά έχει τις ακόλουθες συνέπειες:

1. Η πώληση στον 21ο αιώνα δεν αποτελεί πια την μαθηματική εξίσωση των νόμων της προσφοράς και της ζήτησης. Η πώληση πλέον αποτελεί την συναλλαγή εκείνη που γίνεται στη βάση της καλλιέργειας χρονικών σχέσεων με τον πελάτη ( Customer Relationships Management). Έτσι, η ανάπτυξη σχέσεων αποτελεί πλέον στοιχείο που θεωρείται υπεράνω της πώλησης, διότι τα αποτελέσματά της δεν επιφέρουν μόνο πωλήσεις. Επιφέρουν και νέους πελάτες, ενισχύουν την φήμη, δημιουργούν καθεστώτα αποκλειστικότητας, το αποτέλεσμα των οποίων είναι η (μακροχρόνια) ανάπτυξη των πωλήσεων.
Οι χρόνιες όμως σχέσεις δεν αναπτύσσονται με χαμόγελα και με κουπόνια. Απαιτείται από τον φαρμακοποιό δουλειά επί χάρτου ή επί computer. Δεν νοείται στο 21ο αιώνα ο φαρμακοποιός να μη διαθέτει καρτέλα υγείας για το κάθε πελάτη του. Δεν νοείται στον 21ο αιώνα ο ασθενής του φαρμακοποιού να πηγαίνει στον ιατρό του και να μη κρατάει το χαρτί που του εκτύπωσε ο φαρμακοποιός στο οποίο να περιγράφονται ύψος, βάρος, ηλικία, όλα τα φάρμακα που παίρνει, καθώς και το σύντομο ιστορικό του, όπως αυτό καταγράφεται στο βιβλιάριο.

Οι ασθενείς δεν προσέρχονται στο φαρμακείο για να τους ρωτούν «πώς είναι σήμερα» αλλά για να τους ρωτούν «πώς πάει το έλκος σήμερα». Αλήθεια, πόσοι φαρμακοποιοί θυμούνται την εξέλιξη της υγείας όλων των χρόνιων- μεγάλων- πελατών τους; Επίσης, οι ασθενείς δεν έρχονται στο φαρμακείο για να αγοράσουν τη νέα καραμέλα που σύμφωνα με μια έρευνα αγοράς που έγινε στην Ζυρίχη και δημοσιεύτηκε στην τηλεόραση τους δρόσισε την ανάσα. Οι ασθενείς έρχονται για να τους συμβουλεύσει ο φαρμακοποιός για την κακοσμία του στόματος. Αυτό έχουν στο νου τους. Το ότι λένε στο φαρμακοποιό τη φράση «θέλω αυτό» χωρίς να παίρνουν την γνώμη του, αυτόματα θα πρέπει να μεταφράζεται σε έλλειψη εμπιστοσύνης μεταξύ φαρμακοποιού-ασθενή. Και αυτό με τη σειρά του οφείλεται στην έλλειψη καλλιέργειας μακροχρόνιων επαγγελματικών σχέσεων με τον ασθενή-πελάτη.
2. Η κατηγοριοποίηση των πελατών (και όχι το Brands Category Management) είναι ένα από τα βασικότερα στοιχεία που θα κάνουν τον φαρμακοποιό να προβλέψει την επιχειρηματική εξέλιξη του φαρμακείου του. Διότι στην πρώτη περίπτωση (κατηγοριοποίηση πελατών) ο φαρμακοποιός εύκολα καταλαβαίνει ότι οι ηλικιωμένοι ασθενείς είναι ο κορμός της πελατείας του διότι συνήθως πάσχουν από χρόνιες νόσους. Η μόνη ερώτηση που καλείται να απαντήσει στην περίπτωση αυτή είναι το γιατί να προμηθεύονται οι ασθενείς αυτοί το φαρμακείο από αυτόν κι όχι από άλλον φαρμακοποιό. Η απάντηση έρχεται γρήγορα: Διότι θα έχει καλύτερο service.
Στη δεύτερη περίπτωση (Category Management) οι φαρμακοποιοί σχεδόν τυχαιοποιημένα επιλέγουν ένα προϊόν από μια σειρά προϊόντων μιας εταιρίας, που όλα απευθύνονται σε κάποιο πρόβλημα (π.χ κακοσμία στόματος. Έτσι, ο φαρμακοποιός μπορεί να επιλέξει μόνο τις καραμέλες ή μόνο τις παστίλιες κλπ, χωρίς να έχει ρωτήσει τον (επώνυμο) πελάτη του. Το αποτέλεσμα είναι να παρατηρεί κανείς δεκάδες άχρηστα (δηλαδή απούλητα) προϊόντα που γεμίζουν τους πάγκους και τα ράφια των φαρμακείων.

3. Οποιεσδήποτε έρευνες αγοράς που γίνονται για φαρμακευτικό ή παρά-φαρμακευτικό προϊόν θα πρέπει να εξετάζονται εξονυχιστικά από το φαρμακοποιό πριν χρησιμοποιηθούν για τον οποιοδήποτε εμπορικό σκοπό. Για παράδειγμα, ένα φαρμακείο στο χωριό έχει πελάτες με τελείως διαφορετικά δημογραφικά στοιχεία από το αντίστοιχο στο κέντρο της πόλης. Επομένως, ο κίνδυνος λανθασμένων συμπερασμάτων είναι πασιφανής.

Η επιχείρηση

Στις περισσότερες συζητήσεις που έκανα με φαρμακοποιούς για την έννοια της επιχείρησης βρήκα αρκετούς δισταγμούς και αντιφατικά αισθήματα από την μεριά τους. Από την μία μεριά σκέφτονται την επιστήμη τους που την έβλεπαν να ξεχνιέται από το μυαλό τους μέρα με την μέρα. Από την άλλη έβλεπαν το φαρμακείο ως επιχείρηση που μπορεί να αποφέρει κέρδος, όμως δεν μπορούσαν να συσχετίσουν την γνώση της επιστήμης τους με το κέρδος του φαρμακείου. Με άλλα λόγια, υπάρχει μια ξεκάθαρη σύγχυση μεταξύ του σκοπού και του στόχου που πρέπει να διασαφηνιστεί, διότι αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο του marketing του φαρμακείου.

Σκοπός του φαρμακείου είναι η κάλυψη των συγκεκριμένων αναγκών του πελάτη-ασθενή στην έγκαιρη ανεύρεση και η παρασκευή του φαρμάκου του, καθώς και στην παροχή συγκεκριμένων συμβουλών υγείας που είτε θα τον κατευθύνουν στο κατάλληλο ιατρό, είτε θα τον κάνουν να χρησιμοποιεί το φάρμακό του σωστά, είτε θα τον οδηγήσουν στην πρόληψη μιας νόσου. Στόχος του φαρμακείου είναι να εκπληρεί το σκοπό για τον οποίο ιδρύθηκε επικερδώς.
Σύμφωνα με τον ορισμό των 2 αυτών εννοιών, μπορεί εύκολα κανείς να καταλάβει το γιατί οι φαρμακοποιοί που έχουν τις γνώσεις και την κατάλληλη επικοινωνία είναι οι νικητές, τόσο στους τζίρους, όσο και στην κερδοφορία. Οι φαρμακοποιοί που έχουν καλή επικοινωνία, παρουσιάζουν κερδοφορία αλλά όχι και τζίρους. Τέλος, οι φαρμακοποιοί που δεν έχουν ούτε γνώσή, ούτε επικοινωνιακή στρατηγική, απλά κινδυνεύουν να κλείσουν τα φαρμακεία τους.
Στην πρώτη περίπτωση, έχουμε τους πραγματικούς επαγγελματίες. Στην δεύτερη περίπτωση(επικοινωνία χωρίς γνώση), ο φαρμακοποιός μπορεί ίσως να κρατήσει τους πελάτες του, αλλά δεν μπορεί να τους αυξήσει την αγοραστική δύναμη. Δεν μπορεί με άλλα λόγια, να τους κάνει να προμηθευτούν περισσότερα αγαθά από αυτόν, διότι του λείπει η επιστημονική πειθώ, με αποτέλεσμα να είναι έρμαιο της πιστωτικής πολιτικής και του ανταγωνισμού τιμών από τα Super Markets.
Το ίδιο ισχύει βέβαια και με τον φαρμακοποιό που διαθέτει γνώσεις αλλά όχι επικοινωνία. Μη ξεχνάτε ποτέ ότι αν ο ασθενής θέλει την απόλυτη αυστηρότητα, αφήστε τον άχαρο αυτό ρόλο στον ιατρό. Η ανακούφιση του πελάτη από την διαθεσιμότητα του φαρμάκου και την κατάλληλη συμβουλή με μηδέν κόστος, του είναι πιο χρήσιμη από την αυστηρή ανάπτυξη της παθογοανατομίας του εμφράγματος. Από την άλλη μεριά, η εξήγηση του πώς δρα το φάρμακο και πως να μη το μπερδεύει με άλλα, του είναι πιο χρήσιμη από το τι φοράει η τραγουδίστρια της επιλογής του.
Να φοράτε λοιπόν πάντα την λευκή μπλούζα όταν εξηγείτε και συμβουλεύετε, και να μη το κάνετε ΠΟΤΕ δίπλα στην ταμειακή μηχανή. Μη φοβάστε να εξασκείτε την συμβουλευτική πλευρά του επαγγέλματος του φαρμακοποιού, ακόμη και αν υπάρχει συνωστισμός πελατών, αρκεί να μη φαίνεται σαν αυτοπροβολή. Πώς αλλιώς θα καταλάβουν οι πελάτες ότι κατέχετε το αντικείμενο της δουλειάς σας;



Το προϊόν

Θεωρώ άσκοπο ως φαρμακοποιός να γεμίσω σελίδες που απευθύνονται σε φαρμακοποιούς οι οποίες θα αναφέρονται στην αξία του φαρμάκου ως αγαθού. Θα ήταν σαν να μη κατάλαβα τι σπούδασα και τι επαγγέλλομαι.
Εκείνο όμως που αξίζει να σταθεί κανείς, είναι το ποια είναι η αντίληψη (perception) του πελάτη-ασθενή για το φάρμακο, και ποια του επαγγελματία φαρμακοποιού.
Εάν ζητούσαμε από τον ασθενή να μας γράψει τι ξέρει για τα φάρμακα εκτός του ότι σώζουν ζωές, τότε θα έγραφε μόνο 4 λέξεις: Φάρμακο, αυτός ο άγνωστος. Ακόμη και η γνώση που λαμβάνει από τον ημερήσιο τύπο είναι ελλιπής ή και παραπλανητική.

Γι’ αυτό και η πρώτη λευκή μπλούζα που θα βρει, εάν είναι εξοπλισμένη με την κατάλληλη γνώση, θα του αφαιρέσει την όποια ημιμάθεια, και θα του δημιουργήσει την ανάγκη της σωστής συμβολής. Εάν ο φαρμακοποιός κατέχει την γνώση αυτή, τότε με καλή επικοινωνία θα δημιουργηθεί ένας ακόμη μακροχρόνιος πελάτης. Επομένως, συμπεραίνουμε ότι στο συνταγογραφούμενο φάρμακο, σημασία δεν έχει το προϊόν, αλλά αυτός που δίνει την συμβουλή, ο opinion leader, εν προκειμένω, ο φαρμακοποιός.
Με την θεσμοθέτηση του καθεστώτος των OTC, διαδραματίζεται μια αλλαγή η οποία αξιολογείται από πολλούς φαρμακοποιούς ως θετική: Κάποια φάρμακα, απαλλαγμένα πλέον από την ανάγκη ιατρικής γνωμάτευσης μπορούν να διακινούνται ελεύθερα. Μπορούν επίσης να διαφημίζονται ελεύθερα. Όσοι φαρμακοποιοί διέθεταν ελλιπείς φαρμακολογικές γνώσεις, πανηγύριζαν διότι πίστεψαν ότι η διαφήμιση στην τηλεόραση θα αύξανε την ζήτηση των προϊόντων αυτών. Είναι σωστό θεωρητικά το ότι η διαφήμιση στα μέσα μαζικής ενημέρωσης αυξάνει την ζήτηση των προϊόντων. Στην πράξη, για να γίνει αυτό, θα πρέπει η διαφήμιση να έχει τέτοια έκταση και τέτοια συχνότητα που να μπορεί να καταφέρει να επιτύχει ένα μερίδιο στην σκέψη του καταναλωτή (share of mind). Έχετε ρωτήσει ποτέ τους δικούς σας ασθενείς-πελάτες πόσες και ποιες διαφημίσεις OTC φαρμάκων θυμούνται; Εάν όχι, κάντε το. Και μετά, συλλογισθείτε τι θα συνέβαινε εάν το κόστος για διαφήμιση, μετακυλιόταν σε κόστος για την εκπαίδευση των φαρμακοποιών.



Συμπέρασμα: Το προϊόν που λέγεται φάρμακο, προκαλεί ικανοποίηση των αναγκών του ασθενή- πελάτη, μόνο όταν συνοδεύεται από την κατάλληλη συμβουλή που απαιτεί ισχυροποίηση της γνώσης από πλευράς φαρμακοποιού. Σε περίπτωση έλλειψης της γνώσης, λόγω της αδυναμίας προς ενεργή προώθηση από πλευράς φαρμακοποιού, οι ρυθμιστικοί παράγοντες της αγοράς μετακινούν τα κανάλια διανομής σε εκτός φαρμακείων χώρους, γεγονός που οδηγεί σε κατάργηση του σκοπού του επαγγέλματος μας.
Για τους λόγους αυτούς, επαγγελματίας θεωρείται ο φαρμακοποιός εκείνος που διατηρεί την επιτυχία του επί μακρόν μέσω επιλογής

• Συγκράτησης και επαύξησης των πελατών του μέσω ανάπτυξης μακροχρόνιων σχέσεων με αυτούς.


• Στήριξης των σχέσεων με παροχή όχι μόνο των κατάλληλων προϊόντων αλλά και των απαιτούμενων συνοδευτικών συμβουλών.
  


• Kατασκευής του άξονα των συμβούλων μέσω αύξησης της γνώσης του και βελτίωσης των δεξιοτήτων επικοινωνίας του με τους πελάτες του, με στόχο την πραγματοποίηση του σκοπού του επαγγέλματός του επικερδώς.



• Αύξησης της αξίας (και όχι της τιμής) των προϊόντων μέσω της αύξησης της προστιθέμενης αξίας ( added value) που παρεχει στους πελάτες του, η οποία με τη σειρά της συμπεριλαμβάνεται στην τιμή των προϊόντων που διακινεί.

Το ποια θα είναι αυτή η προστιθέμενη αξία, εξαρτάται από το πόσο αποφασισμένος είναι ο φαρμακοποιός να βελτιώσει τους τρεις προηγούμενους άξονες της στρατηγικής του.